بررسی و انتخاب سامانه مناسب آبیاری گندم با روش فراتحلیل

نویسندگان

1 دانشیار بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

doi
چکیده

با توجه به محدودیت منابع آبی کشور و خشک‌سالی در سال‏های گذشته، استفاده از سامانه‏های نوین آبیاری به‌منظور استفاده بهینه از آب مصرفی و افزایش بهره‏وری آب رشد چشمگیری داشته و تحقیقات گسترده‏ای نیز در این ارتباط انجام شده است. لذا، نتایج مطالعات انجام شده در رابطه با سیستم‏های مختلف آبیاری، جمع‏آوری و با استفاده از روش متاآنالیز مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. از نرم‏افزارOpenMEE برای بررسی اطلاعات استفاده شد. میزان اندازه اثر آب مصرفی در دو سامانه آبیاری قطره‌ای و بارانی نسبت به سامانه آبیاری سطحی به‌ترتیب 498/3- و 458/3- تعیین شد، که با توجه به طبقه‌بندی کوهن، دارای اثربخشی زیاد می‌باشند. همچنین نتایج بررسی به روش متا‏آنالیز نشان داد که استفاده از دو سامانه آبیاری قطره‌ای و بارانی نسبت به روش آبیاری سطحی به‌ترتیب باعث کاهش میزان آب مصرفی به‌میزان 9/21 و 1/23 درصد شده است. هرچند تفاوت زیادی ازنظر میزان آب مصرفی دو سامانه آبیاری قطره‌ای و بارانی مشاهده نشد، ولی آبیاری قطره‌ای باعث افزایش عملکرد محصول نسبت به سامانه آبیاری سطحی شده بود. سامانه آبیاری قطره‌ای نسبت به سامانه آبیاری سطحی از نظر افزایش عملکرد دارای اثربخشی زیادی (به میزان 914/0) بوده ولی اثر سامانه آبیاری بارانی نسبت به سامانه آبیاری سطحی بر میزان افزایش عملکرد غیرقابل ملاحظه‏ بود. نتایج متاآنالیز نشان داد که روش آبیاری قطره‌ای (نواری) و آبیاری بارانی به‌ترتیب باعث افزایش 4/39 و 1/31 درصدی در بهره‌وری آب نسبت به سامانه آبیاری سطحی آب در محصول گندم شده-اند.