برآورد فرسایش خاک و تولید رسوب در حوضه معرف کسیلیان با استفاده از روش ژئومرفولوژی مبتنی بر مدل MPSIAC در محیط GIS
نویسندگان
1 دانشگاه پیام نور- دانشکده علوم کشاورزی- گروه علمی منابع طبیعی و محیط زیست
2 دانشکده علوم کشاورزی- گروه علمی منابع طبیعی و محیط زیست
doi
چکیده
فرسایش و رسوب به عنوان پدیدهای جدی در ایران و تنوع عوامل مؤثر در آن باعث شده است که ارائه روشی خاص برای برآورد فرسایش میسر نگردد و برای منظورهای مختلف روشهایی تجربی به کار گرفته شوند که اساساً برای مناطق دیگری از جهان تهیه شدهاند. برای برآورد فرسایش و رسوب روشهای متعددی در کشورهای گوناگون ارائه شده است که هر کدام از آنها تعدادی از فاکتورها و عوامل مؤثر در این پدیده را در نظر میگیرد. فرسایش و هدررفت خاک یکی از عوامل اصلی در کاهش حاصلخیزی خاک، رسوب مواد در آبراههها، کانالهای آبیاری و رودخانهها، کاهش ظرفیت مخازن سدها و کاهش عمر آنها، وقوع سیل و آلودگی محیط زیست و مسدود شدن راهها میباشد. بر این اساس خاک به عنوان یکی از اصلیترین سرمایههای ملی هر کشور، باید تدابیر جدی برای حفظ و استفاده بهینه از آن اتخاذ گردد. به منظور جلوگیری از چنین روند تخریبی نیاز به اقداماتی جهت اصلاح وضعیت بر اساس برنامهریزی تعیین دقیق میزان فرسایش و رسوب است. از جمله روشهای برآورد میزان فرسایش و رسوب در این تحقیق در حوضه معرف کسیلیان، استفاده از روش ژئومرفولوژی مبتنی بر مدل MPSIAC در محیط GIS است. در این روش فرسایش و رسوب حوضه از نظر کیفی و تبدیل آن به کمی در محیط جی.آی.اس بررسی شدند. پس از ورود لایههای اطلاعاتی و تلفیق این لایهها در GIS، 36 واحد کاری تفکیک گردید و پس از تعیین 5 کلاس فرسایشی، مقدار رسوب و فرسایش در هر یک از واحدهای کاری به تفکیک برآورد شدهاند. بر این اساس مقدار رسوب و فرسایش کل برآورد شده به ترتیب برابر با 43693 تن در سال و 1747722 تن در سال محاسبه گردید.