فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سویا یکی از گیاهان زراعی با ارزش از نظر تأمین نیاز غذایی کشور به شمار می‌رود و دارای مقادیر بالایی از پروتئین و روغن است. این گیاه نسبت به مقدار آب آبیاری حساس است. به همین دلیل تعیین دور آبیاری مناسب و کاربرد مواد جاذب رطوبت می‌تواند در ارتقای مدیریت آبیاری این گیاه و ارتقای بهره‌وری آب آبیاری مؤثر باشد. از این رو در پژوهش حاضر از روش سطح-پاسخ برای بهینه‌سازی دور مناسب آبیاری و میزان بهینه استفاده از مواد جاذب رطوبت در راستای نیل به مدیریت مناسب آبیاری محصول سویا استفاده شد. بدین منظور، پژوهشی در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با دو عامل دور آبیاری و مقدار کاربرد سوپرجاذب در کشت سویا در محل گلخانه تحقیقاتی موسسه تحقیقات فنی مهندسی کشاورزی در سال 1398 اجرا شد و نتایج حاصله از اعمال این تیمارها شامل دور آبیاری (با سطوح بالا و پایین به ترتیب 4 و 7 روز) و مقدار سوپرجاذب (با سطوح بالا و پایین به ترتیب 300 و صفر کیلوگرم در هکتار) به عنوان ورودی های مدل سطح-پاسخ در نظر گرفته شدند. نتایج نشان داد که مدل سطح پاسخ برای پیش‌بینی عملکرد روغن دچار خطای بیش‌برآوردی (MBE>0) و برای پیش‌بینی سایر پارامترهای عملکرد و اجزای عملکرد سویا دچار خطای کم‌برآوردی (MBE<0) گردید. دقت این مدل برای پیش‌بینی کلیه صفات عالی (NRMSE<0.1) و خطای آن قابل قبول (RMSE< 3%) بود. نتایج بهینه‌سازی نشان داد که عملکرد دانه، عملکرد روغن، عملکرد پروتئین، تعداد غلاف، ارتفاع بوته و بهره‌وری آب به ترتیب 169، 228، 227، 89، 34 و 131 درصد نسبت به متوسط مقادیر مشاهداتی این پارامترها بیشتر بود. در نهایت برای دستیابی به عملکرد و بهره‌وری آب بهینه، مصرف 50 کیلوگرم بر هکتار سوپر جاذب و دور آبیاری سه روز پیشنهاد می‌شود.