انتخاب پروژه در سبد پروژهها با بهکارگیری معیارهای اقتصادی و غیراقتصادی و با استفاده از منطق فازی
نویسندگان
1 استادیار، گروه مهندسی صنایع، واحد بینالمللی اروند، دانشگاه آزاد اسلامی، آبادان، ایران
2 کارشناسی ارشد، گروه مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران
3 کارشناسی ارشد، گروه مهندسی صنایع، واحد بینالمللی اروند، دانشگاه آزاد اسلامی، آبادان، ایران
doi
چکیده
مدیریت بهینه سبد پروژهها بهعنوان عاملی کلیدی در حفظ مزیت رقابتی و تحقق اهداف راهبردی سازمانهای پروژهمحور شناخته میشود. با این حال، بسیاری از مدلهای متعارف انتخاب پروژه، یا بر معیارهای صرفاً اقتصادی تمرکز داشته و یا فاقد چارچوبی نظاممند برای ادغام همزمان معیارهای کیفی غیراقتصادی در شرایط عدم قطعیت هستند. این پژوهش باهدف پر کردن این شکاف، به ارائه و اعتبارسنجی یک مدل نوین تصمیمگیری چندمعیاره مبتنی بر منطق فازی برای انتخاب پروژه در شرکتهای پروژهمحور میپردازد. روش تحقیق از نوع کاربردی بوده و با رویکرد توصیفی-پیمایشی و با استفاده از تکنیک دلفی فازی در بین ۳۰ نفر از خبرگان شرکت مهندسی توان آذران اروند اجرا شد. چارچوب ششمعیاره پژوهش (شامل مالی-اقتصادی، الزامات راهبردی، فنی، ریسک پروژه، منابع انسانی و محیط پروژه) از طریق پرسشنامههای فازی ارزیابی و با بهکارگیری روش FTOPSIS فازی و تحلیل رگرسیون تجزیهوتحلیل شد. یافتهها نشان داد که معیار «الزامات راهبردی» با وزن نهایی ۰/۵۵۳ مهمترین معیار است و «منابع انسانی» با ضریب تأثیر ۰/۵۷۱ قویترین پیشبینی کننده موفقیت در انتخاب پروژه محسوب میشود. همچنین، تحلیل حساسیت انجامشده، پایداری و قابلیت اتکای مدل را تأیید کرد. نوآوری اصلی این مطالعه در تلفیق همزمان شش بُعد کلیدی اقتصادی و غیراقتصادی در یک مدل فازی یکپارچه، اعتبارسنجی عملی آن در بافت یک شرکت پروژهمحور ایرانی و افزودن تحلیل حساسیت سیستماتیک است. این مدل بهعنوان ابزاری کارا به مدیران کمک میکند تا در فضای عدم قطعیت، تصمیمات انتخاب پروژه را مبتنی بر توازن میان توجیه اقتصادی و الزامات راهبردی-انسانی اتخاذ نمایند.
