فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مفهوم آب مجازی به‌عنوان میزان آب مصرف شده برای تولید هر کیلوگرم از محصولات کشاورزی، یکی از راهکارهای کاهش فشار به منابع آب است. بر این اساس لازم است تولید محصولات کشاورزی در تعادل با مقدار مصرف آب و با سیاست کاهش مصرف آب باشد. از این رو، در پژوهش حاضر به‌بررسی سناریوهای مختلف آبیاری در تولید چهار محصول استراتژیک استان چهار محال و بختیاری (گندم، جو، سیب‌زمینی و چغندرقند) براساس مفهوم آب مجازی پرداخته‌شد. بدین منظور ابتدا با استفاده از سند بهره‌وری آب این استان، مقدار آب مجازی در شرایط فعلی و آینده (1405 و 1410) تعیین شد. در ادامه با استفاده از مدل واسنجی‌شده آکواکراپ به‌شبیه‌سازی عملکرد گیاهان تحت بررسی براساس مقادیر مختلف آب آبیاری پرداخته‌شد. نتایج نشان داد که مقدار آب آبیاری بهینه، که از مدل آکواکراپ تعیین شد، برای تولید گندم، جو، سیب‌زمینی و چغندرقند به‌ترتیب 3420، 1530، 4300 و 5020 مترمکعب در هکتار بود. این مقادیر نسبت به‌شرایط فعلی آبیاری در این استان به‌ترتیب 39، 70، 57 و 90 درصد کاهش داشت. میزان آب مجازی مصرف شده در مقادیر آب آبیاری پیشنهاد شده به‌ترتیب 19/0، 03/0، 0/6 و 12/0 میلیون متر مکعب است. میزان آب مجازی در مقدار پیشنهادی برای تولید این محصولات به‌ترتیب 28، 61، 33 و 12 درصد کاهش نشان داد. با انتخاب این مقادیر، به‌ترتیب حدود 7، 12، 5 و 10 درصد از فشار وارد شده به‌منابع آب این استان کاسته می‌شود. بنابراین پیشنهاد می‌شود که مقادیر آب آبیاری به‌دست آمده برای زراعت گندم، جو، سیب‌زمینی و چغندرقند در مزارع این استان به‌کار گرفته شود.