ارزیابی آثار تغییر اقلیم بر تولید محصولات زراعی در شهرستان مرودشت

نویسندگان

1 گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
چکیده

هدف مطالعه حاضر، بررسی اثرات سناریوهای اقلیمی بر شبیه‌سازی عملکرد محصولات زراعی، مقدار آب در دسترس، تغییرات الگوی کشت و سود کشاورزان در شهرستان مرودشت است. بدین منظور از رهیافت واکنش آب - عملکرد و الگوی برنامه‌ریزی ریاضی اثباتی (PMP) استفاده شد. همچنین برای شبیه‌سازی اقلیم منطقه، از داده‌های روزانه و ریزمقیاس نمایی LARS-WG تحت سناریو‌های تابشی RCP2.6، RCP4.5 و RCP8.5 در دوره آتی 2080-2020 استفاده شده است. بر اساس نتایج، بیشترین کاهش عملکرد در محصولات گوجه‌فرنگی، گندم و برنج و بیشترین افزایش عملکرد نیز در محصولات یونجه و جو پیش‌بینی می‌شود. نتایج پژوهش نشان داد که تغییر اقلیم با فرض ثبات مصرف آب باعث کاهش درآمد ناخالص زارعین می‌شود؛ اما با فرض سازگاری مصرف آب و ثبات عملکرد، درآمد در برخی سناریوها مثبت و حتی کاهش آن نسبت به حالت قبل کمتر است. در نتیجه انطباق عملکرد، منجر به تغییر الگوی کشت توسط زارعین خواهد شد. نتایج این مطالعه بیانگر این است که الگوی کشت به سمت محصولاتی که حساسیت کمتری نسبت به کم آبیاری دارند و در عین حال عملکرد قابل توجهی دارند، تغییر می‌یابد که تضمین کننده سودآوری کشاورزان است. بهینه‌سازی روش‌های مدیریتی و استفاده از ارقام با نیاز آبی کمتر و سازگار با تغییرات اقلیمی در بخش کشاورزی شهرستان مرودشت، به‌عنوان راهکارهای مقابله با اثرات تغییر اقلیم توصیه می‌شود؛ همچنین افزایش کارایی مصرف آب به میزان 10 درصد در هر 20 سال، نسبت به سال پایه تا حد بسیار زیادی میزان کاهش درآمد زارعین را کاهش داده و از کاهش سطح زیر کشت جلوگیری می‌کند.