مرور دامنه ای نظریههای گفتمان خطمشی
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای مدیریت دولتی.خط مشی گذاری عمومی.دانشکده مدیریت و حسابداری.دانشگاه علامه طباطبایی.
2 دانشیار گروه مدیریت دولتی دانشگاه علامه طباطبائی
doi
10.22054/spsa.2026.90136.1096چکیده
پژوهش حاضر با هدف تبیین و نظام مند سازی گفتمان خط مشی انجام شده است؛ حوزه ای که پس از چرخش استدلالی و گسترش رویکردهای تفسیری، به یکی از جریان های اصلی تحلیل خط مشی تبدیل شده است. با وجود ظرفیت های گسترده رویکردهای گفتمانی همچون تحلیل گفتمان انتقادی، روایت محوری در خط مشی و نهاد گرایی گفتمانی، ادبیات موجود همچنان با پراکندگی مفهومی و فقدان تصویری جامع از مؤلفه های گفتمان خط مشی مواجه است. از این رو، پژوهش با بهره گیری از روش مرور حیطه ای و بررسی منابع علمی، به استخراج مؤلفه های بنیادین گفتمان خط مشی و تبیین سازوکارهای اصلی آن پرداخته است و نقد تحلیلی را نسبت به هر یک از ابعاد شناسایی شده انجام داده است. یافته ها نشان می دهد گفتمان خط مشی صرفاً یک لایه زبانی نیست، بلکه ساز وکار معنا سازی، بازنمایی مسئله، روایت پردازی، سازمان دهی ائتلاف های معنایی، اعمال قدرت و نهادینه سازی را در فرایند خط مشی گذاری بر عهده دارد. گفتمان در بستر زمینه های اجتماعی و نهادی عمل کرده و از طریق ابزارهایی چون قاب بندی، استدلال و کنش گفتمانی، ادراک و تفسیر خط مشی گذاران را شکل می دهد. جمع بندی پژوهش نشان می دهد تحلیل گفتمان خط مشی ابزاری توانمند برای فهم رابطه میان معنا، قدرت و کنش است و می تواند در ارتقای فرآیند تصمیم سازی و توسعه خط مشی های عادلانه تر نقش آفرینی کند.
