ارزیابی اثر اسیدشویی بر کاهش گرفتگی قطرهچکانها، کارایی سیستم آبیاری قطرهای و خصوصیات شیمیایی خاک
نویسندگان
1 گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
2 گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زارعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.
3 گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
4 گروه آبیاری و زهکشی، دانشکده مهندسی آب و محیطزیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
doi
چکیده
از آنجا که غالباً اساسیترین مشکل سیستم آبیاری قطرهای، گرفتگی قطرهچکانهاست، این پژوهش با هدف بررسی اثر سولفوریک اسید بر کاهش گرفتگی قطرهچکانها و تأثیر اسید خروجی بر خصوصیات شیمیایی خاک مناطق مورد مطالعه صورت پذیرفت. لذا آزمایشهایی در سال زراعی 96-1395 در سه باغ پسته با بافت خاک مختلف (باغات علیآباد، شریفآباد و زالونآباد) در شهر قم انجام شد. بدینمنظور ضریب تغییرات (CV) و معادله آبدهی قطرهچکان مورد نظر (نتافیم 8 لیتر بر ساعت) تعیین گردید. همچنین یکنواختی پخش آب (EU)، ضریب یکنواختی (CU)، تغییرات دبی قطرهچکان (Qvar) و ضریب یکنواختی آماری (Uc) قبل و بعد از اسید شویی اندازهگیری و کارایی و عملکرد سیستم آبیاری قطرهای مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که میانگین گرفتگی قطرهچکانها در منطقه علیآباد، شریفآباد و زالونآباد قبل از اسیدشویی بهترتیب 4/06، 30/3 و 5/15 درصد و بعد از اسید شویی بهترتیب 1/22، 8/43 و 1/24 درصد بود. میانگین گشودگی قطرهچکانهای منطقه علیآباد، شریفآباد و زالونآباد بهترتیب 4/23، 35/7 و 4/72 درصد و حداقل-حداکثر گشودگی در این مناطق 25-0/71 و 112/41-2/47- و 10/65-1/89 درصد تعیین گردید. همچنین نتایج نشان داد که شاخصهای یکنواختی پخش آب، ضریب یکنواختی، تغییرات دبی قطرهچکان و ضریب یکنواختی آماری در سه منطقه علیآباد، شریفآباد و زالونآباد قبل از اسید شویی بهترتیب 92/4، 97/6، 0/21 و 96/06 درصد، 55/3، 84/6، 9/0 و 78/7 درصد و 91/2، 97/2، 18/6 و 95/8 درصد و بعد از اسیدشویی بهترتیب 96/4، 95/2، 0/12 و 94/4 درصد، 80، 88/5، 0/91 و 82 درصد و 96/6، 95/5، 13/2 و 94/4 درصد بود که نشان داد سولفوریک اسید تأثیر بسزایی در کاهش گرفتگی قطرهچکانها دارد. ارزیابی خصوصیات شیمیایی خاک قبل و بعد از اسیدشویی نیز نشان از تغییر در این خصوصیات و کاهش شوری خاک به علت واکنش سولفوریک اسید با کربناتهای موجود در خاک پس از اسیدشویی داشت.