اولویت بندی اراضی دشت میانکنگی برای توسعه شبکه فرعی آبیاری و زهکشی (مطالعه موردی: دشت میانکنگی)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای، دانشگاه سیراکیوز، سیراکیوز، نیویورک، ایالات متحده آمریکا

2 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران

3 شرکت مهندسین مشاور پویاب، تهران، ایران

doi
چکیده

محدودیت منابع آب‌وخاک در بخش کشاورزی در مناطق خشک و نیمه‌خشک جهان، از اساسی‌ترین چالش‌های پیش‌روی بشر است. افزون بر این، کشورهای در حال توسعه با محدودیت مالی برای توسعه شبکه‌های مدرن آبیاری و زهکشی مواجه‌اند. بنابراین پتانسیل‌یابی و اولویت‌بندی مناطق برای توسعه و تجهیز شبکه‌های آبیاری و زهکشی در این مناطق ضروری است. در این تحقیق اولویت‌بندی اراضی کشاورزی دشت میانکنگی شهرستان هیرمند واقع در استان سیستان و بلوچستان، جهت توسعه شبکه فرعی آبیاری و زهکشی مورد بررسی قرار گرفت. در ابتدا پرسشنامه‌هایی طراحی شد و بیش از 120 عدد از آن توسط کارشناسان و پژوهشگران تکمیل شد و سپس بر اساس شاخص‌های آماری، مورد وزن‌دهی قرار گرفت. سپس بر اساس گزارش‌های موجود، پژوهش‌های میدانی، مطالعات اولیه و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، پارامترهای موثر انتخاب گردید. پارامترهای مؤثر برای اولویت‌بندی به دو بخش عوامل طبیعی- فیزیکی و عوامل اقتصادی- اجتماعی تقسیم‌بندی گردید. این پارامترها از اهمیت یکسان برخوردار نبوده و درجه تأثیر هریک متفاوت است. در بین عوامل طبیعی- فیزیکی در شرایط مختلف اقلیمی، حاصلخیزی و کیفیت خاک با امتیاز 34 (از 100) و در بین عوامل اقتصادی- اجتماعی، تراکم جمعیت با 25 بیشترین وزن را دارا بودند. در نهایت اراضی کشاورزی منطقه در 11 اولویت برای توسعه شبکه فرعی آبیاری و زهکشی طبقه‌بندی شدند. اراضی کشاورزی روستاهای علیمراد، پودینه و ملاعظیم رودینی بیشترین اولویت و اراضی کشاورزی روستاهای دهمرده،کنگ ملاعبدالله کمترین اولویت را برای توسعه شبکه فرعی آبیاری و زهکشی را دارا بودند. پیشنهاد می‌شود که از این روش برای شناخت بهتر عوامل موثر در روستاهای مجاور برای توسعه شبکه آبیاری و زهکشی استفاده شود.