سیاستهای قانونی برای انتقال فناوری در پروژههای ذخیرهسازی گاز
نویسندگان
1 رئیس امور پژوهش و فناوری، شرکت مهندسی و توسعه گاز ایران، تهران، ایران
2 دانشجوی دکترا، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
چکیده
توسعه زیرساختهای ذخیرهسازی گاز طبیعی یکی از الزامات بنیادین امنیت انرژی در ایران و سایر کشورهای وابسته به واردات یا دارای نوسانات مصرف فصلی است. با توجه به پیچیدگی فنی، سرمایهگذاری بالا و ماهیت بینالمللی فناوریهای ذخیرهسازی، سیاستگذاری مؤثر در زمینه انتقال فناوری، بهویژه از منظر حقوقی و نهادی، اهمیتی دوچندان مییابد. این مقاله با رویکردی توصیفی-تحلیلی، به بررسی سیاستهای حقوقی ایران در زمینه انتقال فناوری در پروژههای ذخیرهسازی گاز پرداخته و آن را با تجارب کشورهای منتخب از جمله برزیل، مالزی، هند، عربستان سعودی و ترکیه مقایسه میکند. علاوه بر مرور ادبیات نظری در خصوص مدلهای انتقال فناوری، از جمله مدل نلسون، مقاله به بررسی قراردادها، بازیگران اصلی و شیوههای بومیسازی فناوری در مطالعات موردی پروژههای سراجه قم، شوریجه و گنبدهای نمکی نصرآباد میپردازد. یافتههای تحقیق نشان میدهد که فقدان الزامات حقوقی مشخص، نبود نهاد ناظر تخصصی و عدم بهرهگیری از ظرفیت دانشگاهی، از جمله چالشهای اصلی ایران در زمینه انتقال فناوری ذخیرهسازی گاز است. نتایج مقاله تأکید میکند که بدون بازنگری در سازوکارهای قراردادی و حقوقی و ایجاد نهاد تنظیمگر مستقل، بومیسازی واقعی فناوری در پروژههای گازی آینده، بهویژه در حوزه ساختارهای نمکی و بازیافت آب، تحقق نخواهد یافت. تجربه کشورهای موفق نشان میدهد که سیاستگذاری دقیق، شرط الزامآور انتقال فناوری و پیوند صنعت با دانشگاه، سه ضلع اصلی در تحقق این هدف هستند.
