بررسی نیاز آبی و ضریب گیاهی گونههای درختی سازگار برای جنگلکاری و فضای سبز در منطقهی خشک (مطالعهی موردی: شهر رباطکریم)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم زیستی جنگل، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران
2 دانشیار، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
3 استاد، گروه آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران
4 دانشآموخته دکتری جنگل، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران
doi
چکیده
برنامهریزی مصرف آب در بخش آبیاری در مناطق خشک و نیمهخشک بسیار حایز اهمیت است. هدف از عملیات آبیاری در این مناطق ایجاد شرایط مساعد رطوبتی برای گیاهان است. هدف از مطالعهی حاضر بررسی نیاز آبی و ضریب گیاهی گونههای درختی سازگار و مورد استفاده برای جنگلکاری و فضای سبز شهری در منطقهی خشک در شهر رباطکریم است. به منظور تعیین نیاز آبی گونههای دو ساله درختی زبانگنجشک، کاج تهران، آسماندار، توت نرک، افرای سیاه و اقاقیا، در بازهی زمانی اول اردیبهشت الی 30 آبان ماه سال 1397 به مدت زمان 7 ماه، در شهر رباطکریم، پایش رطوبت خاک به صورت روزانه و در ساعت معین با استفاده از دستگاه Soil Moisture Meter در گلخانه انجام شد. بر اساس نتایج این پژوهش در میان شش گونهی مورد بررسی، بیشترین میزان تبخیرتعرق به ترتیب مربوط به گونههای توت نرک (146 میلیمتر) ، زبانگنجشک (142 میلیمتر) و افرای سیاه (2/128 میلیمتر) که هر سه در دههی اول تیر ماه است. کمترین میزان تبخیرتعرق نیز به ترتیب مربوط به گونههای کاج تهران (1/10 میلیمتر)، آسماندار (24/11 میلیمتر) و اقاقیا (میلیمتر 16) که هر سه متعلق به دههی سوم آبان ماه است. همچنین روند تغییرات ضریبهای گیاهی در مرحلهی ابتدایی در حداقل مقدار قرار داشت. در دو مرحلهی رشد و توسعه و مرحله میانی، ضریب گیاهی همراه با برگدهی کامل و توسعهی ساقه و اندامهای هوایی افزایش یافت. بیشترین مقدار ضریب گیاهی برای گونههای مورد مطالعه به طور متوسط در ماه مهر اتفاق میافتد که حدوداً انتهای مرحلهی میانی است. سپس در مرحله نهایی با کاهش فعالیت فتوسنتزی، پیری و خزان برگها (آبان ماه)، مقدار ضریب گیاهی کاهش پیدا میکند. مقدار نیاز آبی تجمعی گونههای مورد مطالعه نیز نشان میدهد که ترتیب نیاز آبی تجمعی گونههای مورد مطالعه به ترتیب عبارت از: کاج تهران، افرای سیاه، اقاقیا، آسماندار، توت نرک و زبانگنجشک است.