بررسی اثر کم‌آبیاری موجی و یک در میان بر عملکرد و بهره‌وری آب ذرت دانه‌ای

نویسندگان

1 دانشیار گروه آبیاری و زهکشی دانشکده مهندسی آب و محیط زیست دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران

2 دانشیار گروه مهندسی آبیاری و آبادانی دانشکده کشاوزی دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز

4 استاد کروه آبیاری و زهکشی، دانشکده مهندسی علوم آب، دانشگاه شهید چمران اهواز

doi
چکیده

به‌منظور بررسی اثر کم‌آبیاری موجی و یک در میان بر عملکرد و بهره‌وری آب ذرت دانه‌ای رقم سینگل کراس 704 ، پژوهشی در دشت جایدر شهرستان پلدختر طی سال زراعی 1400-1399 انجام شد. طرح آماری پژوهش، طرح فاکتوریل در قالب بلوک کامل تصادفی بود که شامل دو فاکتور در پنج و سه سطح بود: فاکتورA (پنج روش آبیاری جویچه‌ای) شامل آبیاری معمولی یا سنتی (C)، آبیاری موجی با نسبت‌های قطع و وصل جریان یک به یک (〖 S〗_1) و دو به یک (S_2) تا زمان تکمیل پیشروی، آبیاری یک در میان ثابت (FF) و آبیاری یک در میان متغیر (AF) و همچنین فاکتورB (سه رژیم آبیاری) شامل 100 درصد نیاز آبی (I_100)، 80 درصد نیاز آبی (I_80) و 60 درصد نیاز آبی (I_60) است. لذا تعداد تیمارهای آزمایشی 15 و تعداد تکرارها نیز 3 تکرار بود. نتایج تحقیق نشان داد که در مقایسه با تیمار شاهد (CI_100)، بیشترین و کمترین صرفه‌جویی در مصرف آب مربوط به تیمارهای آبیاری AFI_60 و S_2 I_100 برابر 2/50 و 6/9 درصد بود. بیشترین راندمان کاربرد آب، کمترین تلفات رواناب سطحی و نفوذ عمقی تیمارهای تحقیق، مربوط به تیمار آبیاری AFI_60 به‌ترتیب با مقادیر 7/75، 4/22 و 9/1 درصد بود. بیشترین عملکرد محصول (وزن دانه و وزن کل بلال‌ها) مربوط به تیمار آبیاری S_2 I_100 با مقادیر 6202 و 8064 کیلوگرم در هکتار اندازه‌گیری شد که نسبت به تیمار شاهد 97/4 و 13/5 درصد افزایش یافت. بیشترین بهره‌وری آب برای وزن دانه و وزن کل بلال‌ها مربوط به تیمار آبیاری S_1 I_60به‌ترتیب برابر 75/0 و 95/0 کیلوگرم بر متر مکعب محاسبه شد که نسبت به تیمار شاهد 47 و 8/41 درصد افزایش داشت و به‌عنوان مناسب‌ترین روش کم‌آبیاری ذرت در منطقه مورد مطالعه پیشنهاد شد.