ارزیابی مدل SWAP در شبیهسازی عملکرد و کارایی مصرف آب سیبزمینی و تعیین عمق مناسب آب آبیاری
نویسندگان
1 استادیار، گروه علوم و مهندسی آب، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد آبیاری و زهکشی، گروه علوم و مهندسی آب، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.
3 دانشیار بخش آبیاری و فیزیک خاک، مؤسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
doi
چکیده
گیاه سیبزمینی پنجمین منبع غذایی جهان به شمار میرود که در کشور ما نیز در سطح وسیعی کشت میشود. با توجه به حساسیت این گیاه زراعی به مقدار آب آبیاری، لازم است اثر مقادیر مختلف آبیاری بر عملکرد آن در مناطق مختلف بررسی شود. بر این اساس انجام آزمایش-های مزرعهای الزامی لیکن دشوار، زمانبر و پرهزینه میباشد. بدین منظور، از مدل SWAP به عنوان ابزاری قدرتمند برای شبیهسازی سیبزمینی استفاده شد. در این پژوهش برای ارزیابی این مدل، از دادههای زراعی دو ساله برداشت شده از یک مزرعه تحقیقاتی در چهارتخته شهرکرد استفاده شد. این دادهها شامل پنج سطح تنش آبی (E0، E1، E2، E3 و E4 به ترتیب نشاندهندهی 100، 85، 70، 50 و 30 درصد تأمین نیاز آبی) و سه زمان اعمال تنش (T1، T2 و T3 به ترتیب نشاندهندهی 50 روز رشد اول (استقرار بذر و رشد رویشی)، دوم (رشد کامل) و سوم (رسیدن گیاه) از کل دوره رشد گیاه بود. مقادیر آماره NRMSE برای عملکرد و کارایی مصرف آب نشان داد که مدل SWAP در هر دو دوره واسنجی و صحتسنجی دقت عالی داشت (1/0 < NRMSE). خطای این مدل برای شبیهسازی عملکرد در مراحل واسنجی و صحتسنجی به ترتیب برابر با 42/1 تن در هکتار (6/4 درصد) و 36/2 تن در هکتار (2/7 درصد) بود. مقدار خطای این مدل برای کارایی مصرف آب در دو مرحلهی اشاره شده به ترتیب 04/0 کیلوگرم بر مترمکعب (9/4 درصد) و 33/0 کیلوگرم بر مترمکعب (7/7 درصد) بود. همچنین کارایی مدل SWAP برای شبیهسازی سیبزمینی در دورههای واسنجی و صحتسنجی قابل قبول بود. برنامهریزی آبیاری سیبزمینی با استفاده از مدل SWAP نشان داد که برای دستیابی به بیشترین عملکرد، بهتر است عمق آب آبیاری در دوره اول رشد برابر با 750 میلیمتر و در دورههای بعدی 900 میلیمتر باشد.