مدلی ترکیبی جهت شناسایی عوامل موثر در مخاطرات حمل و نقل زمینی و اولویت‌بندی نقاط حادثه خیز (مطالعه موردی:محور نیشابور-سبزوار)

نویسندگان

1 دانشگاه تهران

2 دانشگاه تهران

doi
چکیده

حمل و نقل و ارتباطات از بخش های زیربنایی در اقتصاد هرکشور و به ‌ عنوان یکی از شاخص ‌ های توسعه ‌ یافتگی برای آن کشور محسوب می‌شود . امروزه تصادفات رانندگی به یکی از جنبه­های مخاطرات در کشورهای در حال توسعه تبدیل شده است. اصلاح یا حذف نقاط حادثه‌خیز که نقاط سیاه نیز نامیده می­شوند، تأثیر بسزایی در ارتقای ایمنی، کاهش تصادفات ترافیکی، کاهش خسارات و ضایعات دارند. این مقاله سعی در ارائه روشی جهت اولویت‌بندی نقاط حادثه‌خیز مسیرهای مختلف با درنظر گرفتن معیارهای مختلف طبیعی و محیطی تأثیر گ ذار بر حوادث جاده‌ای دارد.  محور نیشابور- سبزوار و بالعکس به عنوان مطالعه موردی جهت پیاده­سازی روش پیشنهادی در ن ظ ر گرفته شده‌است. در ابتدا معیارها با استفاده از مطالعه ادبیات موضوع و نظر خبرگان، شناسایی شده و وزن هریک از معیارهای کمی و کیفی با استفاده از روش منطق دیجیتال بهبود یافته ( MDL ) محاسبه شده است. سپس با  نظر  خبرگان و با توجه به ابلاغیه‌های وزارت راه و شهرسازی، 7 نقطه حادثه­خیز  شناسایی و اطلاعات مورد نیاز به صورت میدانی جمع آوری شده‌است. در نهایت با استفاده روش تاپسیس ( TOPSIS ) گروهی  اولویت‌بندی نقاط مذکور انجام شده‌است. یکی از نوآوریهای این تحقیق، ارائه یک مجموعه کامل از معیارها شامل 4 معیار اصلی و 18 زیر معیار به طور همزمان در  ارزیابی حادثه‌خیزی نقاط است که 4 زیرمعیار آن نیز برای اولین‌بار در این تحقیق در نظر گرفته شده­اند. بعلاوه در این تحقیق ترکیب مدل MDL و TOPSIS گروهی به منظور اولویت بندی نقاط حادثه‌خیز استفاده شده‌است که روشی جدید در این حوزه به شمار می­آید. نتایج نشان می دهد به ترتیب 3 فاکتور تعداد تلفات فوتی، سرعت مجاز و تعداد تصادفات جرحی بیشترین اهمیت را دارند . همچنین از بین نقاط حادثه‌خیز نیز منطقه مسکونی زعفرانیه دارای بیشترین اولویت می‌باشد.