رهبری شفابخش: مدیران نسل جدید در آموزش عالی ایران

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی،دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرودشت، ایران.

2 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.

doi
10.22054/spsa.2026.90216.1098
چکیده

نظام آموزش عالی ایران به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نهادهای عمومی، با چالش‌هایی نظیر فرسودگی نیروی انسانی، فشارهای سازمانی و ناهم‌خوانی میان انتظارات نسلی مدیران و کارکنان مواجه است. این پژوهش با رویکردی کیفی و اکتشافی، به بررسی تجربه زیسته مدیران دانشگاهی نسل جدید (زیر ۴۰ سال) در به‌کارگیری رهبری شفابخش پرداخته و در پی تبیین الگویی بومی در این زمینه است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۰ مدیر دانشگاهی در دانشگاه‌های دولتی، آزاد و پیام نور در استان‌های لرستان و فارس گردآوری شد و با استفاده از تحلیل مضمون کلاسیک مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها نشان داد که رهبری شفابخش در این بافت، فرآیندی زمینه‌مند و تدریجی است که بر همدلی فعال، خودتنظیمی هیجانی، تاب‌آوری و استفاده هدفمند از ابزارهای دیجیتال استوار است. مدیران از طریق سازوکارهایی چون اعتمادسازی هیجانی، بازتعریف کنترل مدیریتی و بازسازی شناختی، تلاش می‌کنند میان الزامات سازمانی و سلامت روان کارکنان تعادل برقرار کنند. برآیند این یافته‌ها، ارائه مدل بومی «چرخ شفابخش دیجیتال» است که به‌صورت یک چارچوب تحلیلی، ابعاد و پیامدهای رهبری شفابخش در مدیریت دانشگاهی ایران را تبیین می‌کند.

کلیدواژه‌ها