بهره‌برداری ازمنابع آبی با استفاده از رویکرد حسابداری آب (مطالعه موردی حد‌فاصل کشت‌و‌صنعت دهخدا تا ایستگاه مارد)

نویسندگان

1 . دانش آموخته گروه هیدرولوژی و منابع آب، دانشگاه شهیدچمران اهواز، اهواز

2 دانشیارگروه هیدرولوژی و منابع آب، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 دانشیار گروه هیدرولوژی و منابع آب، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
چکیده

ارزیابی به عنوان یکی از گام‌های اساسی مدیریت یکپارچه منابع آب از مهم‌ترین مراحل برنامه‌ریزی و اجرای آن است. در این راستا، نظام حسابداری آب به عنوان ابزاری برای سازماندهی و ترکیب داده‌های گرد‌آوری شده از منابع مختلف به منظور تدوین یک سیستم اطلاعاتی و فراهم آوردن امکان ارزیابی یکپارچه سیستم‌های منابع آب از طریق پیوند بین داده‌های فیزیکی و اقتصادی معرفی می‌شود. منطقه مورد نظر محدوده‌ی مطالعاتی حوضه میانی کارون است. چارچوب حسابداری اقتصادی-زیست محیطی برای آب، پس از تدوین حساب‌های آب مربوط به منطقه، متناظر به سال زراعی 93-1392، با استخراج نشانگرهایی به تحلیل وضعیت منابع آب پرداخته شد. سپس برای شبیه‌سازی و مشاهده اثرات سناریوهای مختلف الگوی کشت، سامانه آبی مورد مطالعه، شامل کلیه برداشت‌ها و ورودی‌های به کارون، در دوره زمانی 93-1335 با کمک شبیه‌ساز WEAP مدل گردید. با کمک جداول حسابداری آب و محاسبه نشانگرهایی نظیر بهره‌وری ارزش‌افزوده، کارایی اقتصادی آب در منطقه و ..نتایج نشان داد بخش کشاورزی با مقدار 7461 میلیون مترمکعب بیشترین مقدار آب مصرفی را به خود اختصاص داده است بطوری‌که در بین محصولات کشاورزی گیاه نیشکر و ذرت دانه‌ای به ترتیب با مقدار 6545 و 10 میلیون مترمکعب به ترتیب بیشترین و کمترین مقدار آب مصرفی را دارند. بخش شرب و خدمات با مقدار 232 میلیون مترمکعب و صنعت و معدن با مقدار 85 میلیون مترمکعب از لحاظ مصرف آب به ترتیب در رتبه دوم و سوم قرار دارند. بر اساس نتایج به‌دست آمده از مدل تغییر الگوی کشت (کاهش 50 درصدی گیاه نیشکر و جایگزینی گیاه چغندرقند به جای آن) و کاهش 10 و 20 درصدی گره زیست‌محیطی باعث بهبود سیستم منابع آب منطقه می‌شود.