تناسب اراضی منطقه گلفرج جلفا برای کشت چغندرقند با استفاده از سیستم مدیترانه ای
نویسندگان
1 استادیار مرکز آموزش عالی شهید باکری میاندوآب، دانشگاه ارومیه (مکاتبه کننده)
2 دانشجوی دکتری گروه علوم و مهندسی خاک دانشگاه تبریز
3 استادیار گروه علوم و مهندسی خاک دانشگاه ارومیه
4 -فارغالتحصیل کارشناسی ارشد علوم و مهندسی خاک دانشگاه شاهد تهران
doi
چکیده
چغندرقند در درجه اول برای تولید ساکاروز استفاده میشود و یک منبع غذایی سالم و پر انرژی است. شناسایی مکانهای مناسب برای تولید این گیاه با ارزش از اهمیت فراوانی برخوردار است که در این میان ارزیابی تناسب اراضی و مخصوصا" سیستم مدیترانهای (میکرولیز) میتواند یکی از ابزارهای مهم و اساسی باشد. هدف از این تحقیق کاربرد سیستم مدیترانهای برای ارزیابی تناسب اراضی برای کشت چغندرقند در منطقهای به وسعت 7990 هکتار واقع در استان آذربایجانشرقی (گلفرج جلفا) بود. بدین منظور، دادههای مزرعهای و آزمایشگاهی از 17 واحد اراضی اخذ و بهترتیب محدودیتهای زیستاقلیمی، کلاس قابلیت، ارزیابی تناسب اراضی برای تیپ بهرهوری چغندرقند تعیین شد. با استفاده از پارامترهای موثر در هر مدل از سیستم مدیترانهای (ترازا، سرواتانا و آلماگرا)، بهترتیب محدودیتهای بیواقلیمی، کلاسهای قابلیت و ارزیابی کیفی اراضی تعیین شدند. نتایج مدل ترازا موید این مطلب است که کشت دیم چغندرقند با کاهش عملکرد 20 تا 40 درصدی امکانپذیر است. همچنین رعایت برخی توصیههای مدیریتی مانند تعیین زمانحساس گیاه به آب آبیاری موجب صرفهجویی در مصرف آب بدون هرگونه تأثیر منفی در میزان عملکرد سالانه محصول میشود و نیاز به کشیدن نایلون بر روی گیاه در ماههای سرد سال ضروری میباشد. بر اساس نتایج مدل سرواتانا همه اراضی برای اهداف کشاورزی مستعد تشخیص داده شدند. ارزیابی کیفی تناسب اراضی مستعد برای تیپ بهرهوری چغندرقند با استفاده از مدل آلماگرا نشان داد که بهترتیب 3/24، 9/39، 1/8 و 7/27 درصد اراضی به ترتیب در کلاسهای عالی، مناسب، نسبتاً مناسب و نا مناسب به دلیل محدودیتهای بافت و کربنات طبقهبندی شدند. در کل بهنظر میرسد که سیستم مدیترانهای بهتواند در منطقه مطالعاتی، جهت فرموله کردن کشاورزی پایدار مفید باشد.