تاثیر آتش سوزی بر میزان کربن آلی خاک و قابلیت دسترسی عناصر غذایی در جنگل های بلوط سردشت
نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه (مکاتبه کننده)
2 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه علوم خاک دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه
doi
چکیده
بسیاری از خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک در اثر آتشسوزی تغییر میکنند. آتش با تغییر در میزان و قابلیت دسترسی عناصر غذایی خاک قادر است حاصلخیزی خاکهای جنگلی را در طول زمان تحت تاثیر قرار دهد. به منظور بررسی تاثیر آتشسوزی و زمانهای پس از آن بر برخی خواص شیمیایی خاک، تعداد 80 نمونه خاک (سوخته و غیرسوخته) از دو عمق سطحی (5 -0 سانتیمتری) و زیرسطحی (20 - 5 سانتیمتری) با سابقه آتشسوزی متفاوت شامل 6 و 12 ماه پس از آتشسوزی برداشت و مقادیر نیتروژن کل، فسفر، پتاسیم، منگنز، آهن، روی، مس و کربن آلی خاک در نمونههای تهیه شده اندازهگیری شد. نتایج نشاندهنده وجود اختلاف معنیدار از نظر میزان فسفر و نیتروژن بین خاکهای سوخته و شاهد (غیر سوخته) بود. بهطوریکه مقدار این پارامترها 6 ماه پس از آتشسوزی در خاکهای سوخته در مقایسه با خاکهای شاهد افزایش نشان داد ولی پس از گذشت 12 ماه به سطوح قبل از آتشسوزی رسید. میزان فسفر و کربن بخش درشت (2 – 25/0 میلیمتر) در خاکهای سوخته بهترتیب 23/2 و 53/2 برابر بیشتر از مقادیر این عناصر در خاکهای شاهد بود. مقدار منگنز نیز در خاکهایی با 6 ماه سابقه آتشسوزی بهمیزان 7/32 درصد نسبت به خاکهای شاهد افزایش نشان داد در حالیکه با گذشت یکسال از زمان وقوع آتشسوزی، مقدار آن در خاک سوخته در مقایسه با خاک شاهد 4/21 درصد کاهش داشت. بیشترین مقدار پتاسیم نیز 392 میلیگرم بر کیلوگرم بود که در خاکهای سوخته با 12 ماه سابقه سوختگی مشاهده شد. بهطورکلی آتشسوزی منجر به تغییرات محسوسی در خواص خاک میشود اما این تغییرات پایدار نبوده و بسته بهشدت آتشسوزی طول بقای اثرات متفاوت است.