بررسی دبی عبوری دریچه های کشویی جانبی در دو حالت آزاد و مستغرق و مقایسه آن با روزنه جانبی در آزمایشگاه

نویسندگان

1 دانشکده فنی و مهندسی شهید باهنر شیراز

2 گروه مهندسی آب،پردیس علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز

3 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه ازاد اسلامی واحد اهواز، ایران.

doi
چکیده

دریچه‌های کشویی از جمله سازه‌های هیدرولیکی هستند که در شبکه‌های آبیاری و زهکشی و سدسازی کاربردهای فراوانی دارند. مهمترین کاربرد آن‌ها افزایش تراز سطح آب به منظور آبگیری کانال‌های بالادست و افزایش ارتفاع سرریز سدها به منظور ذخیره‌سازی بیشتر آب و همچنین اندازه‌گیری دبی جریان می‌باشد. تحقیقات فراوانی در خصوص تعیین ضریب دبی (Cd) این دریچه‌ها انجام گرفته که همگی برای دریچه‌های عمود بر محور کانال بوده است. در این تحقیق که از داده‌های مدل هیدرولیکی دریچه کشویی جانبی لبه تیز آزمایشگاه هیدرولیک دانشکده عمران دانشگاه رورکی هندوستان استفاده شده است که شامل 121 داده آزمایشگاهی مربوط به حالت رژیم جریان آزاد با سه نسبت عرض دریچه به عرض فلوم 60/0، 83/0، 00/1 و محدوده دبی 25 تا 120 لیتر در ثانیه و 80 داده آزمایشگاهی مربوط به رژیم جریان مستغرق با نسبت عرض دریچه به عرض فلوم 1متر و محدوده دبی 25 تا 85 لیتر در ثانیه می‌باشد. داده‌های آزمایشگاهی شامل مقادیر دبی جریان Q، عمق آب قبل از دریچه ، عمق جریان در پایاب و بازشدگی دریچه می‌باشد که با استفاده از روش تحلیلی و استفاده از عدد بدون بعد ، مقدار عمق بحرانی زیر دریچه کشویی برای رژیم جریان آزاد و ضریب استغراق برای رژیم جریان مستغرق، مقدار دبی عبوری را بصورت مستقیم محاسبه شد. نتایج صحت‌سنجی روابط استخراج شده نشان می‌دهد که استفاده از پارامتر عمق بحرانی در تعیین مقدار دبی عبوری، از دقت بالایی برخوردار است.