ارزیابی حساسیت دو مدل کیفیت آب NSFWQI و IRWQISC در رودخانه هراز
نویسندگان
1 گروه علوم و مهندسی آب . دانشکده کشاورزی. دانشگاه فردوشی مشهد. مشهد ایران
2 گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری
3 گروه علوم و مهندسی آب- دانشکده کشاورزی -دانشگاه فردوسی مشهد
4 گروه علوم و مهندسی آب -دانشکده کشاورزی - دانشگاه فردوسی مشهد
doi
چکیده
شاخصهای کیفی آب معیاری برای طبقهبندی آب سطحی بر مبنای استفاده از پارامترهای استاندارد بوده و ابزاری ریاضی است که تعداد زیادی از دادههای مورداستفاده برای توصیف ویژگیهای آب را به یک عدد تبدیل کرده و سطح کیفی آب را بدست میدهد. مطالعه حاضر با هدف ارزیابی و مقایسه حساسیت دو شاخص کیفیت آب NSFWQI و IRWQISC نسبت به پارامترهای کیفی با استفاده از روشهای مبتنی بر واریانس، بر روی رودخانه هراز با نمونهبرداری ماهانه در سال 1400 در 7 ایستگاه منتخب در بازه پنجاب تا بالادست سد مخزنی هراز در استان مازندران انجام شده است. نتایج پژوهش حاضر نشان داده است که کیفیت آب در ایستگاههای S1 (سراب) و S2-1، در بهترین حالت نسبتاً خوب و در بدترین حالت دارای کیفیت بد میباشند. کیفیت آب در ایستگاههای S2، S3، S4، S5-1 و S5(پایاب)، در بهترین حالت متوسط و در بدترین حالت در شهریورماه دارای کیفیت بد میباشند. در تحلیل عدم قطعیت و ارزیابی حساسیت شاخص NSFWQI از روش SRC و برای شاخص IRWQISC از روش FAST و SOBOL استفاده شد. نتایج آنالیز حساسیت بر اساس رویکرد رتبهبندی عوامل (Factor Prioritization) نشان داد در شاخص NSFWQI به ترتیب پارامترهای DO، BOD ، CF، T و P و در شاخص IRWQISC بعد از پارامتر DO پارامترهای BOD، P و N بیشترین تأثیر را برروی خروجی مدلها داشتهاند. در تحلیل عدمقطعیت، نتایج حاصل از بهکارگیری روش SOBOL برای ایستگاههای مختلف رودخانه هراز با روش FAST مطابقت داشت اما نتایج آنالیز حساسیت حاصل از این دو روش با یکدیگر متفاوت بودند. باتوجهبه نتایج حاصله و علیرغم نزدیکی نتایج حاصل از دو روش، میتوان گفت روش SOBOL باتوجهبه همگرایی بدون قیدوشرط در این مطالعه موفقتر از متدولوژی FAST عمل نموده است.