فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این تحقیق با هدف اندازه‌گیری مستقیم و مزرعه‌ای میزان آب آبیاری کاربردی و بهره‏وری آب در مزارع جو در سطح استان مرکزی اجرا گردید. بدین منظور 26 مزرعه در مناطق عمده تولید جو آبی درسال زراعی 1400-1399 در استان مرکزی با هماهنگی مدیریت‌های جهاد کشاورزی انتخاب و حجم آب داده‏ شده بدون دخالت در برنامة آبیاری کشاورزان اندازه‌گیری شد. براین اساس ابتدا مقدار دبی منبع آب (کانال، چاه، قنات و یا چشمه) با وسیله مناسب (فلوم و کنتور) در هر کدام از مزارع منتخب اندازه‌گیری شد. سپس با پایش دقیق برنامه آبیاری مزرعه شامل زمان هر نوبت آبیاری، تعداد دفعات آبیاری در طول سال و همچنین اندازه‌گیری سطح زیر کشت محصول، حجم آب آبیاری کاربردی محصول جو برای هرکدام از مزارع منتخب در طول فصل اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که حجم آب آبیاری مزارع جو در سطح استان بسته به روش آبیاری، فاصله آبیاری و نحوه مدیریت‏ مزرعه متفاوت بوده و حجم آن از 3783 تا 7232 مترمکعب در هکتار متغیر بود. راندمان کاربرد آب آبیاری در مزارع موردمطالعه از 51 تا 100 درصد متغیر و متوسط آن 73 درصد بود. بهره‏وری آب آبیاری نیز برای این محصول در سطح استان مرکزی بین 43/0 تا 19/1 با متوسط 75/0 کیلوگرم بر مترمکعب در نوسان بود. به‌طورکلی نتایج اندازه‏گیری‏های انجام شده در سطح استان مرکزی نشان می‏دهد که صرف‌نظر از روش آبیاری مورداستفاده، مدیریت آبیاری توسط کشاورز نقش مهمی در میزان آب کاربردی در مزارع موردمطالعه دارد. نتایج به‌دست‌آمده بیانگر برتری روش آبیاری قطره‏ای از لحاظ بهره‏وری فیزیکی نسبت به آبیاری سطحی و بارانی در تولید محصول جو در استان مرکزی است. همچنین، نتایج این تحقیق نشان داد قابلیت اجرای کم‏آبیاری در سطح مزارع جو استان وجود دارد، لذا ترویج و آموزش کم‏آبیاری به روش صحیح و کاربردی به کشاورزان می‏تواند باعث افزایش قابل‌توجه بهره‏وری آب درتولید محصول جو گردد.