فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش به منظور بررسی عملکرد و درآمد ناخالص محصول، بهره‌وری نهاده آب و کود نیتروژن در ارقام کنجد تحت شرایط آبیاری کامل و کم آبیاری در مزرعه موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر در شهرستان کرج طی سال‌های 1396 و 1397 انجام شد. در این پژوهش از روش کرت‌های خرد شده- فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار برای اجرای آزمایش استفاده شد. تیمارهای آبیاری در دو سطح شامل رژیم کم آبیاری و آبیاری کامل در کرت‌های اصلی و فاکتوریل مقادیر مختلف کود نیتروژن (صفر، 60 و 120 کیلوگرم نیتروژن در هکتار) و ارقام کنجد در کرت‌های فرعی قرار گرفتند. جهت سنجش بهره‌وری نهاده‌ها از شاخص‌های درآمد ناخالص محصول، بهره‌وری فیزیکی و اقتصادی بهره گرفته شد. طبق نتایج، میانگین درآمد ناخالص تولید کنجد در سال‌های آزمایش 3/63 میلیون ریال در هکتار و تحت رژیم‌های آبیاری کامل و کم آبیاری به‌ترتیب 1/94 و 33 میلیون ریال در هکتار محاسبه گردید. میانگین بهره‌وری فیزیکی آب تحت تیمار آبیاری کامل و کم آبیاری به‌ترتیب 27/0 و 18/0 کیلوگرم محصول به ازای هر مترمکعب آب آبیاری و میانگین بهره‌وری فیزیکی کود نیتروژن تحت تیمار آبیاری کامل و کم آبیاری به‌ترتیب 8/18 و 56/6 کیلوگرم محصول به ازای هر کیلو کود تعیین شد. همچنین میانگین بهره‌وری اقتصادی آب تحت تیمار آبیاری کامل و کم آبیاری به‌ترتیب 21336 و 14224 ریال به ازای هر مترمکعب آب آبیاری برآورد شد. نتایج حاکی از آن بود با کاهش تقریبی 50 درصدی مصرف آب، درآمد ناخالص تولید کنجد به یک سوم کاهش یافت. در مقابل انتخاب رقم مناسب با توجه به فراهمی آب به طور متوسط تا 66 درصد درآمد ناخالص تولید کنجد را افزایش داد. با توجه به نتایج پیشنهاد می‌گردد ارقامی برای کشت در منطقه هدف انتخاب شود که دارای عملکرد و بهره‌وری اقتصادی بالایی باشند.