فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

برآورد صحیح ضریب تنش تبخیر-تعرق گیاه (Ks)، باعث تخمین دقیق‌ تبخیر-تعرق در شرایط تنش آبی می‌شود. در این پژوهش گیاه ذرت در مینی‌‌لایسیمتر کشت و مقدار تبخیر-تعرق روزانه آن اندازه‌گیری شد. آزمایش در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی انجام شد. تنش آبی از طریق تخلیه آب خاک در سطوح (I1) 55%، (I2) 65%، (I3) 75% و (I4) 85% کل آب دردسترس خاک، اعمال شد. در تیمار شاهد (I0)، میزان آب خاک در حد سهل‌الوصول نگه‌داشته شد. حد آب سهل‌الوصول یک‌بار به‌طور ثابت در کل دوره رشد درنظر گرفته شد و میزان آن برابر با تخلیه %40 از کل آب دردسترس خاک (بر اساس نتایج پژوهش‌های گذشته) تعریف شد. بار دیگر حد آب سهل‌الوصول به‌طور جداگانه در مراحل اولیه، توسعه، میانی و پایانی رشد ذرت برآورد شد. در لحظه افزایش مقاومت روزنه‌ای برگ‌های ذرت در اثر تنش آبی، میزان رطوبت خاک اندازه‌گیری شد. سپس حد آب سهل‌الوصول در مراحل رشد مذکور، به‌ترتیب برابر با %45، %65، 60% و %70 برآورد شد. از این‌رو، ضریب Ks یک‌بار به‌صورت متغیر (در چهار مرحله رشد) و یک‌بار به‌طور ثابت در کل دوره رشد ذرت برآورد شد. مقادیر تبخیر-تعرق ذرت تحت تنش آبی، بر اساس ضرب مقدار تبخیر-تعرق تیمار شاهد در ضریب Ks محاسبه شد. سپس مقادیر واقعی و تخمینی تبخیر-تعرق ذرت در شرایط تنش آبی، باهم مقایسه شد. نتایج نشان داد که استفاده از ضریب Ks ثابت برای تخمین مقدار تبخیر-تعرق ذرت در مراحل مختلف رشد، موفقیت‌آمیز نبود. اما با کاربرد ضریب Ks متغیر، حساسیّت گیاه ذرت به تنش آبی در مراحل مختلف رشد، در نظر گرفته شد. از این‌رو برآورد مناسب‌تری از مقدار تبخیر-تعرق ذرت در شرایط تنش آبی انجام شد. درنتیجه برای تعیین میزان تبخیر-تعرق ذرت در شرایط مدیریت کم‌آبیاری، باید ضرایب Ks جداگانه در مراحل مختلف رشد در نظر گرفته شود.