فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

میزان خطرآفرینی فلزات سنگین خاک برای گیاهان و سایر موجودات زنده در ارتباط با تغییرات اشکال شیمیایی و زیست‌فراهمی آنها در خاک می‌باشد. بنابراین درک بهتر توزیع فلزات در اشکال مختلف شیمیایی خاک نیازمند تحقیقات بیشتری است. به منظور بررسی اثر فعالیت ریشه و کود سبز یونجه (2% جرمی) بر تغییرات اشکال شیمیایی سرب، روی، مس و نیکل در خاک، آزمایشی گلخانه­ای با استفاده از سیستم رایزوباکس بر روی یک خاک آلوده به سرب و روی انجام گرفت. آزمایش با دو سطح کود سبز (صفر و 2 %) و 4 ناحیه با فاصله از ریشه، در سه تکرار و در قالب طرح اسپلیت پلات انجام شد. برای تعیین اشکال شیمیایی فلزات سنگین از روش عصاره‌گیری متوالی تسیر استفاده شد. نتایج نشان داد کود سبز به طور معنی­دار pH خاک را 2/0 واحد کاهش و کربن آلی محلول خاک را در ریزوسفر ذرت به مقدار بیش از دو برابر افزایش داد و بخش­های تبادلی و وابسته به مواد آلی و همچنین زیست­فراهمی فلزات سنگین را در خاک به طور معنی­دار افزایش داد. کربن آلی محلول خاک در ریزوسفر دارای بیشترین و در توده خاک دارای کمترین مقدار بود و مقدار pH در ریزوسفر 4/0 واحد کمتر از توده خاک اندازه­گیری شد. بخش اکسیدی فلزات با فاصله از ریشه روند افزایشی را نشان داد که احتمالاً به علت تبدیل بخش اکسیدی به شکل­های دیگر می­باشد. افزودن کود سبز به خاک باعث کاهش سرب اکسیدی و افزایش زیست­فراهمی سرب در ریزوسفر شد که ممکن است تبدیل بخش اکسیدی به بخش­های زیست­فراهم را تأیید کند. نتایج تجزیه گیاه نشان داد که افزودن کود سبز به خاک باعث کاهش غلظت سرب، روی و مس و همچنین کاهش جذب سرب و مس در شاخساره ذرت شد.