فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کمبود آب یکی از مشکلات اساسی استان همدان محسوب می‌شود. در این میان بخش کشاورزی به دلیل سهم بالا در مصارف آب بیش از سایر بخش‌های اقتصادی در معرض آسیب قرار دارد. بنابراین استفاده مناسب و کارا از این منبع محدود، بسیار ضروری است. این پژوهش با هدف تعیین بهره‌وری و ارزش اقتصادی آب در بخش کشاورزی و پتانسیل درآمدزایی این منبع در تولید دو محصول عمده گندم و جو به اجرا درآمد. بدین‌منظور به‌روش نمونه‌گیری تصادفی، مزارعی در استان همدان انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. اطلاعات مورد نیاز از طریق اندازه‌گیری میدانی، تکمیل پرسشنامه و مصاحبه با کشاورزان تهیه شد. با استفاده از روش تحلیل نهایی و استفاده از تابع تولید کاب داگلاس، ارزش اقتصادی آب محاسبه شد. میانگین بهره‌وری آب محصول گندم در دو سیستم آبیاری بارانی و سطحی، به‌ترتیب 24/1 و 03/1 و برای جو 55/1 و 02/1 کیلوگرم بر مترمکعب تعیین شد. کشش تولیدی گندم و جو به‌ترتیب برابر 139/0 و 283/0 درصد برآورد شد و بیانگر این مسئله است که اگر مصرف آب به‌طور متوسط یک درصد افزایش یابد، میزان تولید گندم و جو به‌طور متوسط معادل 139/0 و 283/0 درصد افزایش خواهد داشت. ارزش اقتصادی آب برای دو محصول گندم، جو، به ترتیب 2043 و 3755 ریال بر مترمکعب تعیین شد. با توجه به هزینه 496 ریالی، استحصال آب از منابع زیرزمینی می‌توان بیان داشت که ارزش اقتصادی آب در دو محصول مورد مطالعه بسیار بیشتر از هزینه‌هایی است که کشاورزان برای استحصال آن متحمل می‌شوند. لذا می‌توان با تعیین ارزش اقتصادی آب و دریافت آب‌بها، انگیزه‌ها را به سمت تخصیص کاراتر آب و افزایش بهره‌وری هدایت نمود.