طراحی شبکه پایش آلودگی منابع آبزیرزمینی بر اساس آسیبپذیری ذاتی، منابع آلودگی و ارزش آبزیرزمینی، مطالعه موردی: دشت خاش-پشتکوه، استان سیستان و بلوچستان
نویسندگان
1 استادیار، گروه مهندسی آب، مرکز آموزش عالی کاشمر
2 کارشناسی ارشد منابع آب، مرکز پژوهشی آب و محیط زیست شرق، مشهد، ایران
3 عضو هیات علمی گروه مهندسی آب، مرکز آموزش عالی کاشمر، کاشمر، ایران.
doi
چکیده
تغییر کیفیت آبهای زیرزمینی بر اثر عوامل طبیعی یا انسانزاد، میتواند بر سلامت انسانها تاثیرگذار باشد. به همین جهت، طراحی شبکه پایش آلودگی آبزیرزمینی جهت دستیابی به اهداف مدیریت منابع آب و حفظ امنیت غذایی امری ضروری میباشد. هدف این پژوهش معرفی روشی جامع برای طراحی شبکه پایش آلودگی منابع آبزیرزمینی میباشد که بر مبنای تهیه نقشه شاخص "اولویت حفاظت-پایش" در سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) شکل گرفته است. لایه رستری "شاخص اولویت حفاظت" آبخوان با تلفیق نقشههای آسیبپذیری ذاتی بر اساس مدل DRASTIC و ارزشگذاری کمیت و کیفیت آبزیرزمینی تهیه میشود. همچنین با تلفیق لایههای رستری ارزشگذاری منابع آلاینده (بر اساس پتانسیل آلایندگی) و ارزشگذاری حریم کیفی منابع آبزیرزمینی، لایه "شاخص اولویت پایش" در آبخوان بدست میآید. با رویهمگذاری شاخصهای "اولویت حفاظت" و "اولویت پایش" و همچنین در نظر گرفتن جهت جریان آبزیرزمینی، ایستگاههای نمونهبرداری از منابع آبزیرزمینی تعیین میشوند. چارچوب ارائه شده در محدوده مطالعاتی خاش-پشتکوه بکار گرفته شد و بر اساس آن تعداد 15 نقطه جهت پایش آلودگی آبزیرزمینی تعیین شد. نمونهبرداری از این نقاط نشان داد مطابق پیشبینی شاخص "اولویت حفاظت-پایش"، در جنوب شرق و شمال آبخوان خاش و شمال آبخوان پشتکوه، غلظت عناصر سنگین مانند آرسنیک در برخی از چاهها به دلیل وجود عوامل زمینشناسی بیشتر از حد مجاز برای شرب میباشند.
