ارزیابی تأثیر سیستم‌های مختلف کشت بر بهره‌وری آب، عملکرد و اجزای عملکرد دو رقم اصلاح شده و بومی برنج

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

2 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

3 استاد گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

4 استاد گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

5 موسسه تحقیقات برنج کشور. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران

doi
چکیده

پژوهش حاضر به­منظور بررسی تأثیر سه سامانة کشت شامل کشت سنتی غرقابی[1]، بهبودیافته[2] و مدیریت کشت فشردة برنج[3] با رژیم­های مختلف آبیاری بر روی بهره­وری آب، عملکرد و اجزای عملکرد دو رقم هاشمی و کوهسار در کشت­های اول و دوم به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی طی دو سال زراعی 96-1395 و 97-1396 در استان مازندران انجام شد. نتایج نشان داد که اثر این سه سامانة کشت بر تعداد دانه در خوشه، تعداد دانة پر و پوک، عملکرد دانه، ارتفاع گیاه، طول خوشه، مقدار نیاز آبی و تبخیر - تعرق گیاه در سطح احتمال 1% معنی­دار شد. بیشترین مقدار بهره­وری مبتنی بر آبیاری با مقدار 24/2 کیلوگرم بر مترمکعب برای رقم کوهسار در کشت دوم (مدیریت کشت فشرده برنج) و کمترین مقدار نیز برای رقم کوهسار در کشت اول (سامانه سنتی غرقابی) با مقدار 66/0 کیلوگرم شلتوک بر مترمکعب آب اختصاص یافت. نتایج پژوهش نشان داد که به‌کارگیری سامانه­های مدیریت کشت فشردة برنج و بهبودیافته باعث افزایش بهره­وری آب شده و لذا می­تواند از راهکارهای قابل توصیه به مسئولان و کشاورزان مناطق برنج­خیز باشد. باتوجه‌به افزایش دورة رشد گیاه در سامانة مدیریت کشت فشردة برنج به علت جوان بودن بوته و احتمال برخورد آن با فصل سرما و کاهش قابل­توجه عملکرد، کاربرد آن در کشت دوم برنج خصوصاً هنگام تأخیر در نشاکاری توصیه نمی­شود.