ارزیابی آسیب پذیری آبخوان سبزوار( شمال شرق ایران) با استفاده از مدل دراستیک
نویسندگان
1 گروه آب و خاک، دانشکده مهندسی کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران
2 استادیار گروه آب و خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران
3 گروه آب و خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود، ایران
4 استادیار گروه آب و خاک، دانشکده مهندسی کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود
5 کارشناس ارشد زمین شناسی زیست محیطی، باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
doi
چکیده
در کشورهایی که شرایط آب هوایی آن خشک و نیمهخشک است، حفظ منابع آب حائز اهمیت میباشد. برای این منظور اقدام به ارائه مدل های مختلف جهت تعیین میزان آسیبپذیری مناطق گردید. در این تحقیق به تهیه نقشه آسیب پذیری آبخوان سبزوار با استفاده از مدل دراستیک پرداختهشده است. آبخوان سبزوار واقع در شمال شرق ایران با مساحت 4/5455 کیلومترمربع دارای آبوهوای خشک و کویری با تابستانهای گرم و خشک و زمستانهای سرد میباشد. مدل دراستیک از طریق همپوشانی 7 لایه (عمق آب زیرزمینی، تغذیه خالص، محیط آبخوان، نوع خاک، توپوگرافی، تأثیر منطقه غیراشباع و هدایت هیدرولیکی آبخوان) به دست میآید و نقشه دقیق از آسیبپذیری آبخوان نشان میدهد. برای ترسیم نقشه مدل دراستیک از نرمافزار ArcGis10.5 استفادهشده است. مقدار عددی مدل دراستیک در منطقه موردمطالعه بین 81 تا 159 (از آسیبپذیری کم تا آسیبپذیری زیاد) بهدستآمده است. نقشه دراستیک نشان داد، مساحت خیلی کمی از غرب منطقه موردمطالعه دارای آسیبپذیری کم و مناطق مرکزی دشت دارای آسیبپذیری بالا میباشد. بقیه قسمتهای دیگر منطقه دارای آسیبپذیری متوسط میباشد. عمق کم آب زیرزمینی در مناطق مرکزی دشت و همچنین شیب کم در ناحیه فوق بیشترین تأثیر را در آسیبپذیری منطقه دارد. با توجه به حجم فعالیتهای کشاورزی در مناطق مرکزی دشت، بایستی تمهیداتی در جهت جلوگیری از آلودگی احتمالی آبخوان صورت گیرد. با توجه به اینکه غلظت نیترات در منابع آب زیرزمینی در منطقه موردمطالعه در دسترس نبود، لذا از هدایت الکتریکی بهمنظور صحت سنجی پهنهبندی مدل دراستیک استفاده گردید. همپوشانی هدایت الکتریکی با نقشه دراستیک نشان داد، که در مرکز دشت که آسیبپذیر میباشد، هدایت الکتریکی بالا میباشد. این امر نیز میتواند دقت و صحت سنجی مدل دراستیک را تائید کند.
