مقایسۀ تحلیلی اعتراض‌ها در ایران (1392-1402)

نویسندگان

1 استاد علوم سیاسی دانشگاه امام صادق (علیه‌السلام)، دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی، تهران، جمهوری اسلامی ایران.

2 دانشجوی دکتری جامعه شناسی سیاسی، دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق (علیه‌السلام)، تهران، جمهوری اسلامی ایران

doi
چکیده

زمینه و هدف: اعتراض در ایران به عنوان پدیده‌ای در حال شدن، مسئلۀ اجتماعی پربسامدی شده و عملکرد معترضین مسلح و خشن منجر به آن شده است که اعتراض‌ها به سرعت خشونت‌آمیز و مخرب شوند. واکنش دقیق و درست به وضعیت جدید اعتراض در دهه 1392-1402 نیازمند آن است که ابتدا این اعتراض‌ها واکاوی شوند و روند تغییرات آنها به‌دست آید، سپس در عین فهم شرایط کنونی، مدیریت شوند.روش: ازاین‌رو پژوهش حاضر به دنبال تبیین گونه‌های مختلف اعتراض‌های رخ‌داده بر پایه معیارهای پنج‌گانه و شاخص‌های ده‌گانه طراحی شده از سوی نویسندگان است. سؤال اصلی تحقیق این است: اعتراض‌های دهۀ 1392-1402 در ایران چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی با هم دارند؟ برای یافتن پاسخ، محققان از رویکرد مقایسه‌ای در قالب الگوی تحلیل مختار و با استفاده از داده‌های جمع‌آوری شده از سامانه‌های نمایه‌کننده مقالات یا بانک‌های اطلاعاتی معتبر مقالات داخلی و خارجی استفاده نمودند.یافته‌ها: از مقایسه سه اعتراض فراگیر ترسیم شده (دی 96، آبان 98 و سال 1401)، 10 شباهت و 30 تفاوت پیدا شد.نتایج: بررسی انجام شده نشان داد به مرور میزان خشونت معترضین، شیب مدت زمان اعتراض، حجم تولیدات فضای مجازی و امنیتی شدن ماهیت اعتراض‌ها در حال افزایش و گسترش است. حال آنکه اعتراض‌ها به‌صورت سرخود و با الگوی نامشخص از انتشار برآورد شدند.