بهینه‌سازی مصرف آب در مدیریت کم آبیاری در شرایط وقوع بارش در استان مازندران

نویسندگان

1 بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان

2 استاد گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد

doi
چکیده

در این تحقیق ارزیابی اقتصادی کم آبیاری پرتقال تامسون با در نظر گرفتن دو سناریو به‌عنوان عمق آب کاربردی شامل 1-فقط آب آبیاری و 2- آب آبیاری و بارش در شهرستان ساری انجام شد. توابع تولید و هزینه در دو حالت محدودیت آب و زمین و به روش English محاسبه شدند. این توابع در دو نوع مدیریت آبیاری شامل بدون دور آبیاری و دور آبیاری 4 روز به‌دست آمدند. تابع هدف با استفاده از تحلیل‌های ریاضی و بر اساس حصول بیشترین درآمد خالص انجام شد. نتایج نشان داد که در صورت وقوع بارش، توابع تولید و هزینه باید با لحاظ مجموع مقدار بارش و آب آبیاری به‌عنوان آب کاربردی تعیین گردند. همچنین در صورت عدم وجود محدودیت آب، بیشترین درآمد خالص از واحد سطح، از عمق آب کاربردی در حالت عملکرد بیشینه (Wm) به‌دست آمد که 4/277 و 6/315 میلی‌متر برای بدون دور آبیاری و دور آبیاری 4 روز می‌باشد. میزان عملکرد نیز در این حالت 3/51 و 4/57 تن در هکتار بود. در صورت محدودیت آب (Ww)، عمق بهینه به ترتیب 6/257 و 9/287 میلی‌متر می‌باشد که موجب ذخیره بیش از 26‌% آب آبیاری می‌شود. در این حالت اگر محدودیت زمین هم باشد، باعث کاهش 3/3 و 1/4 درصدی درآمد خالص از واحد سطح می‌شود. اگرچه درآمد از واحد آب مصرفی 2/4 و 1/5 درصد افزایش می‌یابد. اما اگر محدودیت زمین نباشد، با آبیاری معادل آبیاری کامل، 5/7 و 2/9 درصد درآمد خالص از واحد سطح افزایش می‌یابد. این حالت بیشترین درآمد خالص از واحد آب مصرفی را نیز حاصل می‌نماید. بر اساس نتایج این تحقیق، رعایت یک برنامه آبیاری باعث افزایش 12‌% عملکرد می‌گردد که اگر با کم آبیاری همراه باشد، علاوه بر آن 5‌% افزایش درآمد نیز حاصل می‌گردد.