چارچوب تنظیم بازار کالاهای اولویتدار مبتنیبر الگوی حکمرانی شبکهای
نویسندگان
1 استادیار، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی، تهران، ایران
doi
10.22054/spsa.2026.90253.1100چکیده
هدف: این پژوهش با هدف تدوین چارچوب حکمرانی شبکهای برای تنظیم بازار کالاهای اولویتدار انجام شد تا با ترکیب عوامل، بازیگران، استراتژیها و الزامات، رویکردی نوین و کارآمد ارائه شود.روش: مطالعه با رویکرد تفسیری، جهتگیری اکتشافی–کاربردی و هدف توصیفی–اکتشافی انجام گرفت. دادهها از طریق مصاحبه نیمهساختاریافته با ۲۰ خبره مدیریتی و علمی، تحلیل ۲۵ منبع کیفی و بررسی اسناد و مقررات گردآوری شد. نمونهگیری به روش گلولهبرفی و تحلیل در نرمافزار NVivo با رویکرد تحلیل مضمون صورت پذیرفت.یافتهها: تحلیل دادههای کیفی ۳۲۹ مضمون پایه و ۱۳ مضمون سازماندهنده را آشکار ساخت که شامل حوزههایی چون برنامهریزی و مدیریت، اطلاعات، نظارت، شاخصهای کلان اقتصادی، تنوع بازیگران، حوزههای کارکردی و سطوح خطمشیگذاری شبکه، استراتژیها، زیرساختهای قانونی و اطلاعاتی، منابع انسانی، تأمین مالی، مدیریت و پشتیبانی شبکه، کنترل چندسطحی، کارآمدی اقتصادی، قدرتآفرینی درونزا و تقویت اعتماد عمومی بود. این مضامین در پنج مولفه فراگیر «مسائل تنظیم بازار»، «شبکهسازی تنظیم بازار»، «الزامات»، «استقرار و فعالسازی شبکه» و «نتایج و پیامدها» سازمان یافتند.نتیجهگیری: چارچوب پیشنهادی، حاصل تلفیق رویکرد تنظیمگری با حکمرانی شبکهای، میتواند نقشه راهی عملی برای نهادهای متولی باشد. این الگو بر توسعه فناوری اطلاعات و دولت دیجیتال، توانمندسازی مردم و تشکلهای صنفی، مشارکت فعال ذینفعان، حفظ امنیت و حریم خصوصی، ایجاد پیشخوانهای تحلیلی و ارتقای شفافیت و پاسخگویی تأکید دارد؛ اقداماتی که گذار پایدار از رویکرد سیاستمحور به حکمرانیمحور را تسهیل میکنند.
