فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گندم یک محصول استراتژیک در ایران است. یکی از عمده‌ترین مخاطرات تولید گندم در ایران، کاهش کمیت و کیفیت منابع آب است. در مناطق خشک و نیمه خشک ایران، بیش از 90 درصد از تولید گندم از طریق آبیاری صورت می‌گیرد. بنابراین بهبود کارایی مصرف آب (WUE) در تولید گندم ضروری است. یکی از راه‌های اساسی برای افزایش کارایی مصرف آب در بخش کشاورزی، محاسبه مقدار آب مصرف شده در مراحل مختلف تولید است. ردپای آب روش جدیدی را برای ارزیابی میزان استفاده از منابع آب در تولید محصولات کشاورزی ارائه می‌دهد. بنابر‌این هدف این تحقیق بررسی کارایی مصرف آب گندم با تکیه بر مفهوم ردپای آب می‌باشد. بدین منظور ردپای آب تولید گندم با استفاده از چارچوب Hoekstra and Chapagain (2008) محاسبه شد. سپس برای محاسبه کارایی از روش تحلیل پوششی داده‌ها (DEA)، و برای تعیین رتبه کارایی از روش رتبه‌بندی منصفانه (FRM) استفاده شد. منطقه مطالعاتی این تحقیق استان سیستان و بلوچستان و دوره زمانی تحقیق سال زراعی 1398-1397 است. نتایج ردپای آب نشان داد بطور متوسط برای تولید یک تن گندم در استان سیستان و بلوچستان، 8/1415 مترمکعب آب مصرف می‌شود که 83 درصد از کل مصرف آب از طریق بهره‌برداری از منابع آب زیر‌زمینی و سطحی و 17 درصد از طریق آب باران بوده است. کل میزان مصرف آب برای تولید گندم 03/171 میلیون مترمکعب میباشد. بیشترین میزان مصرف آب مربوط به شهرستان‌های زهک، زابل، دلگان و ایرانشهر و کمترین میزان مصرف آب مربوط به چابهار، سراوان، زاهدان و سرباز بود. متوسط کارایی در مصرف آب کشت گندم در استان سیستان و بلوچستان 92/50 درصد است که خاش و دلگان با نمره کارایی 1 جزء شهرستان‌های کارا بودند. با استفاده از روشFRM دریافتیم بیشترین کارایی مربوط به دلگان، خاش و ایرانشهر و کمترین میزان کارایی در مصرف آب مربوط به زابل، زهک و سراوان بود.