بهینهسازی الگوی کشت دشت سیستان با استفاده از الگوریتم ازدحام ذرات آشوبناک (Chaotic Particle Swarm Algorithm)
نویسندگان
1 استادیار گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 استادیار، گروه علوم و مهندسی آب، مجتمع آموزش عالی میناب، دانشگاه هرمزگان، هرمزگان، ایران
doi
چکیده
افزایش جمعیت و تقاضای روزافزون مواد غذایی و بهرهوری اقتصادی پایین محصولات کشاورزی و هدررفت منابع آبی و خاکی، تعیین و اجرای الگوی کشت بهینه کشور را ضروری نموده است. در این تحقیق، با توجه به محدودیتها و مشکلات روشهای کلاسیک و همچنین بهمنظور کاهش زمان پردازش و بهبود کیفیت راهحلها، از الگوریتم ازدحام ذرات چند هدفه آشوبناک در تعیین الگوی کشت بهینه دشت سیستان در شرایط بهینه و کمآبیاری استفاده گردید. نتایج کاربرد الگوریتم آشوبناک برای کشتهای غالب منطقه نشان داد که الگوی کشت فعلی منطقه بهینه نبوده و با اجرای الگوی پیشنهادی مدل، سود حاصل بهازای واحد سطح زیر کشت، افزایش خواهد یافت. نتایج کاربرد کمآبیاری طی دورههای مختلف رشد محصولات گندم، جو، یونجه، سورگوم، هندوانه و انگور نیز نشان داد که اعمال کم آبیاریها در این دشت استراتژی مناسبی نبوده و تنها استراتژی آبیاری کامل توصیه میگردد، مدل مقدار بهینه حجم آب برای سطح یک هکتار را ۴۲۷۵۰ متر مکعب برآورد نموده و با وارد کردن گیاهان گندم، یونجه، سورگوم، هندوانه و انگور با استراتژی آبیاری کامل در الگوی بهینه کشت، در نهایت بازده برنامهای 4,153,448 تومان بدست آمد، با کاهش ۲۵ درصدی آب مصرفی شبکه، مقدار بازده برنامهای ۵/۱۴ درصد و با کاهش ۵۰ درصدی آب مصرفی، مقدار بازده برنامهای ۵/۴۱ درصد کاهش یافت. نتایج ارزیابی حساسیت مدل نیز نشان داد که در قیمتهای پایین، کشاورزان واکنش کمتر و در قیمتهای بالاتر، عکسالعمل بیشتری به تغییر قیمت نشان داده و با افزایش قیمت آب، سود ناخالص (بازده برنامهایی) کمتر و مدل بیشتر به سمت افزایش زیر کشت محصولاتی تمایل دارد که با مصرف آب کمتر عملکرد بیشتری دارند. نتیجهگیری کلی این تحقیق آن است که بیکشش بودن تقاضای آب در دامنههای قیمتی ۷۲۵-۰، ۹۵۰- ۷۵۰، ۱۰۵۰- ۱۰۰۰ و همچنین ۱۲۰۰- ۱۰۷۵ ریال در برنامه-ریزیهای مربوط به قیمتگذاری منابع آب کشاورزی منطقه بایستی مورد توجه قرار گیرد.
