فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

توسعه فضایی ناحیه کلان‌شهری تهران در دهه‌های اخیر با سرعتی شتابان و خصلتی ناهمگون شکل گرفته است. با این رویکرد، هدف پژوهش حاضر، تحلیل چالش‌های ‌ناحیه کلان‌شهری تهران با رویکرد امنیت ملی و روش اجرای آن تبیینی- تحلیلی است. در این پژوهش پنج گونه چالش شامل سکونتگاه‌های غیر‌رسمی؛ الحاق، ادغام و خالی از سکنه شدن روستاها؛ تغییر کاربری زمین؛ تمرکزگرایی و شهرنشینی شتابان و ناهمگون تبیین گردید و مشخص شد که چالش‌ها تحت تاثیر دو عامل امنیت ملی را تهدید می‌کنند؛ عامل اول برمی‌گردد به ماهیت ملی بودن ناحیه کلان‌شهری تهران و عامل دوم به ماهیت ضد امنیتی چالش‌ها مربوط می‌شود. نتایج حاصل نشان می‌دهد که چالش‌های کالبدی- فضایی در تهدید امنیت ملی نقش موثری دارند اما میزان اثرگذاری آنها با هم متفاوت است. چالش سکونتگاه‌های غیررسمی و عواقب مترتب از آن، بیشترین اثر را تهدید امنیت ملی دارد و چالش الحاق، ادغام و خالی از سکنه شدن روستاها در بین چالش‌های مورد بررسی، کمترین تهدید را متوجه امنیت ملی می‌کند. مهمترین نتیجه‌ای که از پژوهش حاضر حاصل شده است نگاه چالشی و امنیتی به مدل توسعه فضایی در ‌ناحیه کلان‌شهری تهران و یافتن دریچه‌هایی جدید و سنت شکنانه از مفهوم امنیتی شدن مسائل توسعه فضایی است. به عبارت دیگر در این پژوهش، توسعه فضایی به عنوان سرچشمه فرآیندهای تهدید کننده امنیت ملی مورد توجه قرار گرفته است، کما اینکه در نگاه مسئولان و بانیان امنیت در موارد متعدد مغفول مانده‌اند.