بررسی اثر شیب، دبی و بافت خاک برگسترش جبههرطوبتی در خاکهای همگن از منبع نقطهای
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه علوم و مهندسی آب، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران
2 استادیار گروه علوم و مهندسی آب، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران
3 دانشیار گروه مهندسی آب دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
4 دانشیار گروه آب و محیط زیست، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شاهرود، ایران
doi
چکیده
برای بررسی جبهه پیشروی رطوبت خاک، مدل فیزیکی به شکل مکعب مستطیل با ابعاد، 160 ، 120 و 60 سانتیمتر به ترتیب طول، ارتفاع و عرض ساخته شد به منظور تأثیر شیبزمین، دبی قطرهچکان و نوع بافت خاک بر پیشروی جبههرطوبتی آزمایشهایی در سه نمونه خاک با بافت شنی لومی، لومی رسی شنی و رسی در شیبها و دبیهای متفاوت انجام گردید. نتایج نشان داد که در تمامی آزمایشهای انجام گرفته بیشترین مقدار حداکثر شعاع خیسشده برای همه شیبها در بافت خاک رسی و پس از آن برای خاک لومی رسی شنی و کمترین مقدار آن برای نمونه خاک شنی لومی ایجاد میگردد. حداکثر شعاع جبههرطوبتی در آزمایشهای انجام گرفته بین 37 الی 115 سانتیمتر متغیر بوده است. با افزایش دبی قطرهچکان در شرایط برابر، حداکثر شعاع جبههرطوبتی افزایش پیدا میکند. در تمام آزمایشها با شیبهای برابر بیشترین عمق نفوذ در محور قطرهچکان، با حجم ثابت آب کاربردی به ترتیب برای خاک با بافت شنی لومی ، لومی رسی شنی و رسی تشکیل شده است. مقدار عمق جبههرطوبتی در زیر قطرهچکان در آزمایشهای انجام گرفته بین 37 الی 65 سانتیمتر متغیر بوده است. همچنین با افزایش شیب، عمقی که در آن حداکثر شعاع جبههرطوبتی تشکیل میشود به سطح زمین نزدیکتر میشود. کمترین مقدار عمقی که در آن حداکثر شعاع جبههرطوبتی ایجاد میگردد برای خاک رسی با دبی قطره چکان 8 لیتر در ساعت در شیب 20 درصد برابر 5/4 سانتیمتر و بیشترین مقدار آن برای خاک شنی لومی با دبی قطرهچکان 2 لیتر در ساعت و در شیب صفر برابر 19 سانتیمتر میباشد. بیشترین درصد مساحت جبههرطوبتی پاییندست قطرهچکان، در شیب 20 درصد و بافت خاک رسی با دبی قطرهچکان 8 لیتر در ساعت ، برابر با 81 درصد میباشد.