تدوین الگوی فرزندآوری مبتنی بر تجارب زیسته مادران شاغل پرفرزند با رضایت بالا از زندگی: پژوهش کیفی

نویسندگان

1 دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 دانشگاه آزاد اسلامی

3

doi
چکیده

سالخوردگیِ جمعیت بحرانی‌ است که ایران را تهدید می‌کند. تدوین سیاست‌های جمعیتی توسط سیاست‌گزاران ضرورتی انکار ناپذیر است. هدف پژوهش تدوین الگوی فرزندآوری مبتنی بر تجارب زیسته مادران شاغل پرفرزند با رضایت بالا از زندگی بود. این پژوهش با روش کیفیِ نظریه‌ی زمینه‌ای و الگوی اشتراس و کوربین انجام گرفت. جامعه‌ی مورد مطالعه تمامی مادران 3 فرزند و بالاترِ ساکن شهر تهران در سال 1402-1403 بودند و روش نمونه‌گیری نیز هدفمند و با شیوه گلوله برفی بود . در این پژوهش از اشباع داده ها استفاده گردید که در نفر بیستم به این مهم دست یافته شد. روش تجزیه و تحلیل داده ها با پارادایم کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفت. ابعاد مدل کیفی استخراج شده، شامل علل زمینه‌ساز (ویژگی‌های فردی، باوری، انگیزه‌ها و نیازها)، علل مداخله‌گر (ارزش فرزند و شبکه‌های اجتماعی)، راهبردها (تربیتی، حمایتی، فردی و زوجی)، پیامدها (درون‌خانوادگی، رشد شخصیت مادر، رشد شخصیت فرزندان، پشتیبانی و عوارض جسمانی) و موانع (رخدادهای طبیعی در چرخه زندگی، شغلی، ارتباطی، رسانه، فرهنگی-اجتماعی-اقتصادی) بودند. نتایج نشان داد، عوامل باوری (خصوصا باورهای مذهبی)، شخصیتی، انگیزشی، نیازها و مهارتی در مواجهه با مشکلات و موانع در انتخاب پرفرزندی و درنظر گرفتن فرزندآوری به مثاله جهاد (مقوله هسته) نقش بسزایی دارند. با توجه به اینکه اغلب پژوهش‌های موجود به مطالعه مشکلات فرزندآوری پرداخته بودند، نتایج مطالعه حاضر در ارائه مدل فرزندآوری مادران پرفرزند دارای رضایت از زندگی بالا، می‌تواند الگویی مناسب جهت بهره‌برداری در سیاست‌گذاری‌ها در زمینه فرزندآوری در ذیل نظریات فرهنگی- اجتماعی باشد.