دگرگونی ورودی دهم (مسجد جامع اصفهان) در گذر زمان

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مرمت و احیای ابنیه و بافتهای تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان

2 استادیار دانشکدة حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان

doi
چکیده

ورودی مفصل ارتباطی بین درون و بیرون بنا است که، علاوه بر نسبت سنجیدة آن با گذرهای مجاور، نقش تنظیم‌کنندة ارتباطات درونی و بیرونی را دارد. ورودی شمالی مدرسة مظفری یکی از ورودی‌های ده‌گانة مسجد جامع اصفهان معرفی شده است. فضای ورودی بخشی از ساختار آل مظفری بنا است که، به دلیل تغییرات و الحاقات متعدد، آنچه امروزه از این ورودی مشاهده می‌شود فضایی گنگ و دارای ابهام است. هدف از این پژوهش شناسایی، تحلیل، و رفع ابهام پیرامون این فضا و فهم نقش گذشتة آن با استفاده از بررسی‌ها و برداشت‌های دقیق میدانی، کنکاش در ساختار موجود، بررسی اسناد و مدارک مکتوب، و همچنین مقایسة تطبیقی است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که این فضا در مقایسه با 9 ورودی دیگر مسجد جامع و بر اساس شواهد موجود فاقد اندام‌هایی نظیر پیش‌طاق، درگاه، سردر، دالان، یا هشتی است. همچنین وجود گشایش‌های متعدد و یک زوج پلکان در بدنة بیرونی مجاور این فضا و فاصلة بین آن و گذر شمالی مسجد و آثار معماری موجود در این فاصله همگی حاکی از این است که حد فاصل این فضا تا گذر شمالی مسجد ساختارهایی داشته که امروزه به طور کامل از میان رفته‌اند. چنین فرایندی سبب شده این فضا به‌مرور از یک مفصل ارتباطی درونی به یک سردر ورودی مرتبط با گذر شمالی مسجد مبدل شود.