اشتقاق و ارزیابی توابع انتقالی ضرایب معادلات نفوذ آب به خاک در مناطق مختلف
نویسندگان
1 گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه
2 دانشیار، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه
3 گروه مهندسی آب، گرایش آبیاری و زهکشی، دانشگاه ارومیه
doi
چکیده
نفوذ آب به خاک نقش مهمی در چرخهی آبی طبیعت دارد و از آنجا که اندازهگیری مستقیم این پارامتر در هر جایی امکانپذیر نیست، لذا این پژوهش به منظور بررسی امکان برآورد توابع انتقالی تخمین ضرایب معادلات نفوذ آب به خاک کاستیاکف، کاستیاکف-لوییس، هورتن و سازمان حفاظت خاک آمریکا با استفاده از ویژگیهای زودیافت فیزیکی خاک و ارزیابی این توابع در خارج از منطقه اشتقاق آنها انجام گرفت. بنابراین ویژگیهای فیزیکی خاک و نفوذ تجمعی در دو منطقه متفاوت (T1 و T2) اندازهگیری شد. با استفاده از اندازهگیریهای محل T1 و رگرسیون خطی چندگانه، توابع انتقالی شکل گرفت و با استفاده از اندازهگیریهای مستقل T2 کارایی برونیابی این توابع بررسی شد. نفوذ تجمعی در 78 نقطه به وسیله استوانه دوگانه با سه تکرار اندازهگیری شد. بیشترین دقت توابع انتقالی در مرحله اشتقاق، مربوط به ضرایب معادله SCS با مقدار ضریب تبیین (R2) برابر 66/0 و کمترین دقت با مقدار R2 برابر 04/0 مربوط به توان معادله هورتن بود. در مرحله اعتبارسنجی در خارج از محل اشتقاق، دقت توابع انتقالی کاهش زیادی نشان داد به طوری که بازه تغییرات R2 از 00/0 تا 26/0، بازه تغییرات ریشه میانگین مربعات خطای نرمال شده (nRMSE) از 76/1 تا 93/80 و بازه تغییرات نسبت خطای میانگین هندسی (GMER) از 94/0 تا 73/1 به دست آمد. بنابراین نتایج نشان داد که استفاده از توابع انتقالی تخمین ضرایب معادلات نفوذ فقط در محل اشتقاقشان کارآمد است و امکان استفاده از این توابع در خارج از محل اشتقاق آنها بدون واسنجی امکانپذیر نیست.