حسابداری آب ضرورتی برای ساماندهی اطلاعات، گزارش دهی، برنامه ریزی و ارزیابی منابع و مصارف آب (مطالعه موردی: حوضه آبریز رخ-نیشابور)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی- گروه مهندسی آب- دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
2 استادیار پژوهش- گروه هیدروانفورماتیک، مرکز پژوهشی آب و محیط زیست شرق- مشهد، مشهد، ایران
3 استاد گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
4 استاد گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی- دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
چکیده
یکی از عوامل اصلی ایجاد بحران آب در کشور نبود یک چارچوب ساماندهی شده دقیق برای آگاهیرسانی در زمینه اجزای تراز آبی و کاربریهای آب است. بنابراین استفاده از یک چارچوب حسابداری آب به عنوان یک ضرورت مطرح میشود. هدف از این پژوهش نشان دادن ظرفیت چارچوب WA+ برای تهیه حسابهای آب در حوضه رخ –نیشابور است که در چهار بخش اصلی ساماندهی اطلاعات، گزارشدهی، برنامهریزی و ارزیابی ارائه شده است. بخش ساماندهی اطلاعات دربرگیرنده گردآوری آمار از منابع مختلف از جمله تصاویر ماهوارهای و مدلسازی است. بخش برنامهریزی دربرگیرنده سناریوپردازی است که در این پژوهش همراستا با مصوبات شورای عالی آب، دو سناریوی کاهش برداشت از آبخوان در نظر گرفته شد. گزارشدهی با تکمیل کاربرگهای مختلف WA+ برای سه سال تر، نرمال و خشک در حالت واقعی و شرایط سناریوها انجام شد. بخش ارزیابی به کمک نشانگرها برای هر کاربرگ و برای شرایط واقعی و سناریوها ارائه شد. نتایج بررسی وضعیت آب در حوضه نشان داد که در حوضه رخ-نیشابور هر سال افت شدید ذخیره آبخوان رخ میدهد. همچنین نزدیک به 80 درصد بارش در حوضه تبخیر و از دسترس خارج میشود. در نهایت یافتههای به کارگیری سناریوهای کاهش برداشت از آبخوان (مطابق با طرح احیا و تعادلبخشی) نشان داد که اگر برداشت از آبخوان به اندازه آب تجدیدپذیر شود کسری مخزن سالانه به صفر رسیده و به ذخیره آن افزوده خواهد شد.