بررسی اثر متقابل نیتروژن و تنش آبی بر شاخص‌های سبزینگی و بهره‌وری مصرف آب کارلا (خربزه تلخ)

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی آب، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

2 استادیار گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، اهواز، ایران

3 استادیار، گروه مهندسی آب، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

doi
چکیده

کارلا گیاهی دارویی است که از میوه آن برای درمان دیابت استفاده می‌شود. در این تحقیق اثر تنش آبی و نیتروژن بر گیاه کارلا مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش در گلخانه به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمارها شامل سه تیمار آب آبیاری (50، 75 و 100 درصد آب آبیاری به‌ترتیب، I1، I2 و I3) و سه سطح کود نیتروژن (100، 125 و 200 کیلوگرم در هکتار به‌ترتیب N1، N2 و N3) بود. سطوح تنش آبی در طول فصل رشد ﺑﺎ ﺗﻮزﯾﻦ ﮔﻠﺪانﻫﺎ و ﺟﺒﺮان ﮐﻤﺒﻮد آب ﺧﺎک در زﻣﺎن آﺑﯿﺎری ﺑﺎ اﻓﺰودن ﻣﻘﺪار آب ﻻزم ﺑﻪ آن‌ﻫﺎ اﻋﻤﺎل ﺷﺪ. برداشت هر هفته یک‌بار انجام شد در هر برداشت پارامترهای تعداد، وزن، قطر و طول میوه و مقدار کلروفیل a و b در هر گلدان اندازه‌گیری شد. همچنین عملکرد و بهره‌وری مصرف آب در پایان فصل کشت در هر تیمار محاسبه شد. نتایج نشان داد اثرات سطوح آب آبیاری و نیتروژن در سطح احتمال یک و پنج درصد بر پارامترهای اندازه‌گیری شده معنی‌دار بود. با کاهش آب آبیاری مقدار پارامترهای کمی و عملکرد گیاه کاهش یافت. بیشترین مقدار پارامترها از تیمار 100 درصد آب آبیاری حاصل شد که از این نظر با تیمار 75 درصد آب آبیاری معنی‌دار نبود. در شرایط آبیاری کامل، استفاده 100 درصدی کود نیتروژن باعث افزایش شاخص‌های عملکرد و سبزینگی شد. بیشترین مقدار عملکرد در تیمار N3 (مصرف کامل نیتروژن) 4/15 تن در هکتار و بیشترین مقدار بهره‌وری آب از تیمار N3 (12/2 کیلوگرم بر متر مکعب) به دست آمد. همچنین برهمکنش کود نیتروژن و تنش آبی نشان داد در سطوح تنش آبی شدید استفاده کامل کود نیتروژن (تیمار N3) باعث کاهش عملکرد گیاه کارلا شد. بنابراین در سطوح تنش شدید آبی (تیمار 50 درصد آب آبیاری) باید مقدار نیتروژن مصرفی تا سطح 75 درصد کاهش یابد.