اولویت‌بندی عوامل تأثیرگذار بر سوانح جاده‌ای بین‌شهری جهت افزایش ایمنی به روش تحلیل سلسله‌مراتبی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده مهندسی عمران، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری، گروه مهندسی عمران، واحد بین‌المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، جزیره کیش، ایران

doi
10.22034/tri.2025.481091.3284
چکیده

تصادفات جاده‌ای و درون‌شهری یکی از عوامل مهم مرگ‌ومیر و صدمات شدید جانی و مالی بوده و آثار سنگین جانی و اقتصادی آن همواره بشر را مورد تهدید قرار داده است. یکی از مؤثرترین مواردی که می‌تواند به‌عنوان راهکاری مناسب در کاهش تصادفات، تخلفات و افزایش ایمنی در رانندگی مورد استفاده قرار گیرد، شناسایی دقیق پارامترهای مؤثر بر تصادفات و اثر سنجی آن‌ها است. هدف از این تحقیق، اولویت‌بندی عواملی است که در بروز تصادفات رانندگی تأثیرگذار هستند. با استفاده از روش تحلیل سلسله‌مراتبی، به بررسی اهمیت هر یک از این عوامل در بروز تصادفات و اولویت‌بندی آن‌ها پرداخته شد. بدین منظور پس از جمع‌آوری نظرات متخصصان در این زمینه، معیارهای مختلف به صورت مقایسات زوجی مورد بررسی قرار گرفت. سپس ضرایب اهمیت هر معیار بر اساس نظرات متخصصان، محاسبه شد. یافته­های بخش کمی نشان داد؛ که عجله و شتاب بی‌مورد273/0، خستگی و خواب‌آلودگی112/0، میزان ساعت کاری و زمان سرویس‌دهی109/0، نقص فنی (سیستم روشنایی، ترمز و صاف بودن لاستیک) 08/0، خصوصیات فیزیکی (طول، ابعاد، عرض و ارتفاع) 073/0، خصوصیات مکانیکی (شتاب گیری، ترمز گیری و طول خط ترمز) 059/0، نبود معاینه فنی و عدم کارآیی وسیله نقلیه048/0، لغزنده بودن راه در اثر بارش برف و باران 047/0، میزان کارآیی و مهارت راننده041/0،ضعیف بودن سیستم روشنایی معابر در شب041/0، غیراستاندارد بودن روسازی راه (اختلاف سطح، چاله و تغییر شکل) 037/0، نبود مدیریت واحد در امر ترافیک 028/0، طرح‌های هندسی غیراستاندارد (پیچ، سربالایی و سرازیری) 022/0، نقص تجهیزات ایمنی در حاشیه راه (گاردریل و ضربه‌گیر) 021/0، نقایص علائم و تابلوها011/0 ازعوامل تأثیرگذار بر سوانح جاده‌ای بین‌شهری دانست. عوامل مربوط به تصادفات آزادراه تهران کرج یعنی سه مورد عوامل انسانی، محیط و راه اطراف و عوامل مربوط به وسیله نقلیه، عوامل انسانی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار بود. به همین دلیل می‌توان نتیجه گرفت مهمترین کار برای کاهش تصادفات مربوط به این محور مهم از کشور، فرهنگ‌سازی و همچنین آموزش رانندگان برای کاهش تخلفات آن‌ها می‌باشد. از موارد دیگر برای کاهش این تصادفات می‌توان نظارت و همچنین اعمال قانون بیشتر اشاره کرد.