مدل‌سازی روابط بین عوامل مؤثر بر فرآیند توسعه خانواده محصول چابک (مطالعه موردی: شرکت سایپا)

نویسندگان

1

2 دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه

3 دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه

doi
10.22034/sep.2026.2086182.1472
چکیده

در چشم‌انداز رقابتی امروز، شرکت‌های تولیدی با فشارهای فزاینده‌ای برای تأمین سریع نیازهای مشتریان، هم‌زمان با کاهش هزینه‌ها و کاهش چرخه عمر محصول مواجه هستند. در پاسخ استراتژیک به این وضعیت، مفهوم «توسعه خانواده محصول چابک» مطرح شده است تا به شرکت‌ها امکان دهد انواع مختلفی از محصولات مرتبط را که اجزای مشابهی دارند تولید کنند؛ بدین منظور که بتوانند بخش‌های مختلف بازار را سریع‌تر و پیش از رقبا جذب کنند. با این حال، کارآمدی این فرآیند معمولاً به‌دلیل عدم درک روابط علّی و معلولی بین عوامل مؤثر بر آن محدود شده است. این مطالعه با تمرکز بر صنعت خودروسازی و به‌ویژه شرکت خودروسازی ایرانی سایپا درصدد رفع این شکاف است. اولین هدف این پژوهش، شناسایی عوامل کلیدی موفقیت در فرآیند توسعه خانواده محصول بود و سپس، مدل‌سازی روابط علّی و معلولی بین این عوامل به‌منظور تدوین یک نقشه راه برای افزایش چابکی در توسعه خانواده محصول در بخش خودروسازی ایران. روش تحقیق، کاربردی بود و از روش توصیفی–پیمایشی در آن استفاده شد. با مرور ادبیات، ۲۹ عامل کلیدی در توسعه خانواده محصول چابک شناسایی شد که در پنج گروه اصلی طبقه‌بندی شدند. سپس، روش نگاشت مفهومی فازی برای مدل‌سازی روابط علّی و معلولی بین عوامل شناسایی‌شده، بر اساس پاسخ‌های گردآوری‌شده از پرسش‌نامه‌های توزیع‌شده بین ۱۶ نفر از مدیران و کارشناسان خبره شرکت سایپا به‌کار گرفته شد. مدل ارائه‌شده به مدیران پیشنهاد می‌کند که با تمرکز بر روابط علّی و معلولی موجود در مدل، بتوانند به نیازهای مشتریان، با حفظ کیفیت بالا، هزینه پایین و چرخه توسعه محصول کوتاه، پاسخ دهند.