ارائه مدل سیگموید انطباقی پویا جهت اندازه‌گیری تاب‌آوری جامعه ایران در مقابل مؤلفه اقتصادی تهدید نرم

نویسندگان
doi
10.22034/sep.2026.2087132.1480
چکیده

در جهان پیچیده امروز، تهدیدهای نرم به‌ویژه در عرصه اقتصادی به ابزاری راهبردی برای اعمال فشار و بی‌ثبات‌سازی کشورها تبدیل شده‌اند. در این میان، تاب‌آوری اقتصادی به‌عنوان توانایی سیستم‌های ملی در حفظ پایداری، سازگاری و بازگشت‌پذیری در برابر فشارها، تحریم‌ها و بحران‌ها، اهمیتی حیاتی یافته است. پژوهش حاضر با هدف طراحی و ارائه الگویی نوین برای سنجش تاب‌آوری اقتصادی ایران انجام شده است. ابتدا با مرور مبانی نظری و پیشینه پژوهش، ابعاد و شاخص‌های کلیدی تاب‌آوری اقتصادی شناسایی و دسته‌بندی گردید. سپس با استفاده از روش‌های استانداردسازی، هم‌جهت‌سازی و وزن‌دهی شاخص‌ها، امکان ترکیب آنها در قالب شاخصی جامع فراهم شد. در ادامه، مدل ابتکاری مبتنی بر تابع سیگموید انطباقی پویا به‌کار گرفته شد تا علاوه بر نمایش مرزهای حساسیت و آستانه‌های پویای اقتصاد، امکان تحلیل رفتار تطبیقی و سناریوهای مختلف نیز میسر گردد. یافته‌های تحقیق بیانگر آن است که الگوی پیشنهادی نسبت به روش‌های متداول همانند تجمیع وزنی انعطاف‌پذیری و دقت بالاتری در بازنمایی وضعیت واقعی اقتصاد ایران دارد. جواب روش ابتکاری این تحقیق به سیاست‌گذاران این امکان را می‌دهد که در مواجهه با تحریم‌ها و تهدیدهای نرم، تصمیم‌هایی دقیق‌تر، سریع‌تر و مبتنی بر شواهد اتخاذ کنند. نوآوری اصلی تحقیق، طراحی چارچوبی بومی و پویا برای سنجش تاب‌آوری اقتصادی ایران است که علاوه بر غنای ادبیات موضوع، قابلیت تعمیم به سایر کشورها را نیز دارا می‌باشد. نتایج این مطالعه می‌تواند به‌عنوان مبنای علمی برای مقاوم‌سازی ساختار اقتصادی کشور، ارتقای امنیت ملی و افزایش توان چانه‌زنی در عرصه بین‌الملل مورد استفاده قرار گیرد.