فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این مقاله، یک مدل برنامه‌ریزی خطی عدد صحیح برای طراحی شبکه لجستیک دارو در دو فاز آمادگی و واکنش بحران ارائه می‌شود. در فاز آمادگی، تصمیمات مکان‌یابی انبارهای مرکزی، محلی و پشتیبان، تعیین ظرفیت، مدیریت موجودی داروهای فسادپذیر و تخصیص ناوگان اتخاذ می‌گردد. در فاز واکنش، با توجه به احتمال خرابی مسیرها، انبارهای موقت فعال شده و مسیریابی و توزیع به صورت پویا و چنددوره‌ای انجام می‌شود. مدل پیشنهادی سه هدف کاهش زمان خدمت‌رسانی، کاهش هزینه‌های تسهیلات و افزایش قابلیت اطمینان زنجیره را دنبال می‌کند. برای مدلسازی عدم قطعیت در پارامترهایی نظیر تقاضا و وضعیت مسیرها، از رویکرد بهینه‌سازی استوار مبتنی بر سناریو استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد که مدل قادر است در شرایط بحرانی با بیشترین سطح تقاضا، موجودی انبار مرکزی را به طور کامل تخصیص داده و از بروز کمبود جلوگیری کند. تخصیص بالای ناوگان به انبار پشتیبان، نقش محوری این تسهیلات در تاب‌آوری شبکه را نشان می‌دهد. تحلیل حساسیت نیز حاکی از آن است که سرمایه‌گذاری در مقاوم‌سازی انبارها نه تنها قابلیت اطمینان را افزایش می‌دهد، بلکه هزینه‌های خرید و نگهداری دارو را نیز به طور قابل توجهی کاهش می‌دهد. با توجه به NP-hard بودن مسئله، مدل در ابعاد کوچک با نرم‌افزار گمز و در ابعاد بزرگ با الگوریتم ژنتیک با مرتب‌سازی نامغلوب (NSGA-II) حل شده است. مقایسه نتایج نشان می‌دهد الگوریتم فراابتکاری در ابعادی که روش دقیق قادر به حل نیست، جواب‌های پارتویی با کیفیت قابل قبول ارائه می‌دهد. انجام مطالعه موردی با داده‌های واقعی به عنوان گامی ضروری برای تحقیقات آتی پیشنهاد می‌گردد.