تحلیل روند زمانی شوری منابع آب سطحی کشور با استفاده از روش من-کندال
نویسندگان
1 دانشیار، مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی ، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، البرز، ایران
doi
چکیده
پارامتر هدایت الکتریکی رابطه مستقیمی با میزان شوری در آب داشته و روند تغییرات آن بیانگر روند تغییرات شوری منابع آب میباشد. در مورد منابع آب ایران، این نگرانی وجود دارد که به علت تغییر اقلیم و خشکسالیهای اخیر و همچنین افزایش مصارف آب نسبت به گذشته، کیفیت این منابع از نظر شوری از روندی رو به رشد برخوردار باشند. از اینرو در این مطالعه، از آزمون تحلیل روند منکندال با حذف اثر پسزمینهای (نویز) دبی،که یک روش مستند در تحلیل روند بر روی سریهای زمانی فاقد توزیع آماری خاص میباشد، بهمنظور یافتن روند تغییرات زمانی پارامتر هدایت الکتریکی (EC) در 20 ایستگاه هیدرومتری واقع بر رودخانههای مختلف ایران استفاده شد. در انتخاب ایستگاههای هیدرومتری، شاخص اقلیمی، هیدرولوژیکی، کاربری اراضی و شرایط جغرافیایی مختلف بعنوان فاکتورهای موثر مد نظر بوده است. نتایج انجام این آزمون دید شفاف و قابل استناد تری نسبت به وضعیت روند شوری حاصل می سازد. این نتایج حاکی از وجود روند افزایشی شوری ایستگاههای نوذرآباد-رودخانه نکارود (با شیب 65 میکروزیمنس بر سانتیمتر در سال)، مراوه تپه-رودخانه اترک (با شیب 64 میکروزیمنس بر سانتیمتر در سال)، اهواز-رودخانه کارون (با شیب 31 میکروزیمنس بر سانتیمتر در سال)، مشیران-رودخانه دره رود (با شیب 26 میکروزیمنس بر سانتیمتر در سال)، سامیان-رودخانه قره سو (با شیب 23 میکروزیمنس بر سانتیمتر در سال)، و دوآب نوسرد-رودخانه سیروان (با شیب 5 میکروزیمنس بر سانتیمتر در سال) بوده است که معادل 30 درصد از ایستگاههای منتخب میباشد. از جمله راهکارهای کنترل و کاهش این روند رعایت حقابه رودخانهها و تالابها، تعادلبخشی و کاهش برداشت از منابع آب زیرزمینی، اجرای طرحهای آبخیزداری، مدیریت زهابها و جلوگیری از توسعه کشاورزی می باشد.