ارزیابی چهارده روش تخمین تبخیر-تعرق گیاه مرجع (مطالعه موردی: استان مازندران)

نویسندگان

1 گروه آبیاری و زهکشی ، دانشکده مهندسی آب ، دانشگاه شهید چمران اهواز ، اهواز ، ایران

2 گروه آبیاری و زهکشی، دانشکده مهندسی علوم آب، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 گروه آبیاری و زهکشی، دانشکده مهندسی علوم آب، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

4 کارشناسی ارشد / دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان / ایران ، گرگان

5 دانشیار آبیاری و زهکشی دانشکده مهندسی علوم آب دانشگاه شهید چمران اهواز ، ایران

doi
چکیده

با افزایش جمعیت و فشار بر منابع آب‌ و خاک، اهمیت توسعه کشاورزی و پارامترهای تاثیر گذار در این زمینه بیش از پیش گردیده است. یکی از این پارامترها، تبخیر-تعرق گیاه مرجع جهت برنامه‌ریزی آبیاری است که تخمین دقیق آن می‌تواند نقشی مهم در افزایش بهره‌وری آب ایفا نماید. روش‌های مختلفی جهت تخمین تبخیر-تعرق گیاه مرجع وجود دارد که در این تحقیق، روش‌های تجربی در سه دسته کلی مبتنی بر دما، تابش و انتقال جرم و نیز پنج مدل مختلف روش والیانتزاس از طریق مقایسه با روش فائو-پنمن-مانتیث به عنوان روش مرجع، ارزیابی شدند. برای این هدف، از داده‌های هواشناسی 10 ایستگاه سینوپتیک استان مازندران در یک دوره 15 ساله (2004-2018) استفاده شد. نتایج نشان داد که که از میان روش‌های تجربی مبتنی بر دما، روش هارگریوز-سامانی در شش ایستگاه‌، روش تراجکویک در دو ایستگاه و نیز روش بلانی-کریدل در یک ایستگاه بهترین عملکرد را داشتند. از بین روش‌های تجربی مبتنی بر تابش، روش جنسن-هیز در هفت ایستگاه و روش آبتیو در سه ایستگاه بهترین عملکرد را ارائه دادند. نتایج حاکی از تخمین کم‌تر تبخیر-تعرق گیاه مرجع توسط هر سه روش تجربی مبتنی بر انتقال جرم نسبت به روش مرجع فائو-پنمن-مانتیث بود. در هر 10 ایستگاه‌ مورد بررسی، روش ترابرت نسبت به روش‌های WMO و ماهرینگر دقیق‌تر عمل کرده و به روش مرجع فائو-پنمن-مانتیث نزدیک‌تر بود. تمامی 5 مدل مختلف روش والیانتزاس در مقایسه با روش مرجع فائو-پنمن-مانتیث دارای کم‌ برآوردی بودند. مدل والیانتزاس 4 در شش ایستگاه، مدل‌های والیانتزاس 5 و 2 نیز هر کدام در دو ایستگاه بهترین عملکرد را ارائه نمودند.