بیمارستان صحرایی ضد انفجار در ایران (تجلی یاریگری دانش طب و مهندسی نظامی در پشتیبانی درمانی مجروحان)
نویسندگان
1 دانشیار دانشکدة معمارى دانشگاه شهید بهشتى
2 کارشناسى ارشد جامعه شناسى، دانشگاه الزهرا
doi
چکیده
در جنگ تحمیلى عل ىرغم محدودی تهاى فراوان، بخصوص در ترابرى و امکانات، پشتیبانى درمانى موفقى شکل گرفت و درنهایت یکى از پیچیده ترین و ناشناخته ترین جنبه هاى مدیریت و برنامه ریزى، یعنى بیمارستان صحرایى » مدیریت امداد به مجروحان، در طراحى و ساخت تجلى یافت، بیمارستانى در تیررس دشمن، با داشتن امکان « ضد انفجار عمل هاى جراحى حساس در آن. با توجه به سوابق درخشان پشتیبانى درمانى در ایران از یک سو و انقطاع از اندوختة تاریخى به دلیل پی ریزى بسترهاى وابستگى در مهندسى و طب نظامى در دوران پیش از انقلاب اسلامى از سوى دیگر، این موفقیت اهمیت ویژه اى مى یابد. پشتیبانى از مجروحین نبرد در آن زمان حداقل نیازمند همکارى دو تخصص مهم طب نظامى و مهندسى نظامى با یکدیگر در فضاى اجتماعى دفاع در ایران بود. این همکارى به خوبى و در بیمارستان هاى صحرایى با عرضة بهترین خدمات ممکن صورت گرفت. روش تحقیق در این پژوهش در درجة اول مبتنى بر مشارکت مستقیم و کار میدانى گستردة نویسندة مسئول در ساخت بیمارستان صحرایى در زمان جنگ تحمیلى است. پس از آن نیز به بررسى و مطالعة کتابخانه اى در زمینة موضوع و مراجعه به اسناد دست اول پرداخته شده است.در این مقاله ابتدا پیشینة امر پشتیبانى درمانى و بسترهاى وابستگى در مهندسى و طب نظامى در دوران پیش از انقلاب اسلامى، و سپس سطوح پشتیبانى درمانى و سیر اقدامات مهندسى نظامى متناسب با آن، از آغاز تا فرجام جنگ تحمیلى بررسى شده است. بر اساس یافته ها پاسخگویى به مسئلة « مجروحیت » در فضاى اجتماعى دفاع سبب شد که خلاقیتى بى نظیر در طب و مهندسى نظامى، یعنى طراحى و ساخت بیمارستان صحرایى ضد انفجار در خطوط اول جبهه شکل گیرد که در جنگ هاى مدرن دنیا سابقه نداشت. روند بهبود مستمر در همة مراحل پشتیبانى درمانى، بخصوص در رشد مهندسى نظامى مرتبط با طب نظامى، قابل مشاهده است. تجارب متعدد اولیه در زمینة پشتیبانى درمانى، از برپایى چادر گرفته تا نصب کانکس صحرایى ، مقدمات بیمارستان صحرایى ضد انفجار» لازم را براى ارتقاى پشتیبانى درمانى و طراحى و ساخت که نیازى حیاتى در جنگ تحمیلى بود، فراهم کردند.
