تحلیل حساسیت روش‌های برآورد تبخیر- تعرق گیاه مرجع به تغییرات فاکتورهای هواشناسی در شرایط گلخانه

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 گروه علوم باغبانی ، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

3 استاد گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج

doi
چکیده

یکی از مهم‌ترین عوامل در برآورد نیاز آبی گیاهان گلخانه‌ای، تخمین دقیق تبخیر- تعرق گیاه مرجع است. پارامترهای متعددی بر میزان تبخیر- تعرق گیاه مرجع اثر می‌گذارند که شناخت مهم‌ترین آن‌ها، منجر به کاهش خطای شبیه‌سازی و افزایش دقت پیش‌بینی خواهد شد. به دلیل وجود اختلاف بین فرضیات و ساختار ریاضی روش‌های غیرمستقیم، رفتار تبخیر- تعرق گیاه مرجع در پاسخ به تغییر فاکتورهای هواشناسی متفاوت است. بنابراین، تحلیل حساسیت و هم‌چنین تعیین درجه تأثیرپذیری تبخیر- تعرق گیاه مرجع نسبت به تغییر پارامترهای هواشناسی در هر روش، ضروری است. در این پژوهش، حساسیت روش‌های پنمن- مانتیت، ایرماک، کپیس و والیانتزس به تغییر پارامترهای هواشناسی شامل حداکثر و حداقل دمای روزانه، حداکثر و حداقل رطوبت نسبی و تابش طول موج کوتاه در گلخانه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران تحلیل شد. ضرایب حساسیت با تغییر پارامترهای هواشناسی در بازه [20، 20-] درصد با فواصل 5 درصد محاسبه شدند. نتایج نشان داد، در تمامی روش‌ها متغیر تشعشع اثرگذارترین پارامتر در تعیین تبخیر- تعرق گیاه مرجع در شرایط گلخانه بود. به‌طوری که میزان ضریب حساسیت به‌دست آمده برای این متغیر در روش‌های پنمن- مانتیت، ایرماک، کپیس و والیانتزس به ترتیب برابر با 78/0، 71/0، 68/0 و 63/0 بود. در مقابل کم اهمیت‌ترین پارامتر هواشناسی در روش‌های پنمن- مانتیت، کپیس و والیانتزس متغیر رطوبت حداقل و در روش ایرماک دمای حداقل بود. هم‌چنین نتایج نشان داد، بین روش‌های مورد بررسی، روش پنمن- مانتیت حساس‌ترین روش نسبت به تغییر پارامترهای هواشناسی است. درنتیجه، در صورت کاربرد روش پنمن- مانتیت برای تخمین تبخیر- تعرق گیاه مرجع داخل گلخانه، دقت کافی و اطمینان از عملکرد صحیح وسایل اندازه‌گیری پارامترهای هواشناسی، ضروری است.