تخصیص بهینه منابع آب در شرایط بحرانی تحت عدم قطعیت پارامترها با تاکید بر حفظ پایداری منابع آبی با استفاده از روش دستیابی به آرمان (مطالعه موردی: شهرستان مشهد)
نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری دانشگاه فردوسی مشهد و عضو هیئت علمی گروه مدیریت، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
3 استاد، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
4 دانشیار، گروه مدیریت, دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
چکیده
وضعیت آب کشور به دلیل خشکسالیهای مکرر توأم با برداشت بیش از حد منابع آبی، به سطح بحرانی رسیده است. لذا پرداختن به تخصیص بهینه منابع آبی در این شرایط، موضوعی مهم و حیاتی است. در مطالعه حاضر، به توسعه مدل تخصیص بهینه منابع آب در شرایط بحرانی و حل این مساله با تاکید بر پیاده سازی آن در شهرستان مشهد پرداخته شده است. نوآوری مدل پیشنهادی تحقیق حاضر در نظر گرفتن پایداری منابع آبی و توجه همزمان به کمیت و کیفیت منابع آبی است. در این پژوهش، با در نظر گرفتن مقدار تصادفی پارامتر آب در دسترس، مدل تخصیص تصادفی دو مرحلهای ارائه شده است و با روش دستیابی به آرمان حل گردیده و در نرم افزار متلب اجرا شده است. اهداف این مدل، شامل حداکثرسازی سود کاربران مختلف، حداقلسازی تخصیص آب شور از منبع زیرزمینی و حداقلسازی کمبود آب است. نتایج حاصل از تحقیق بیانگر آن است که حتی در سناریوی ترسالی، منابع آبی در دسترس نمیتواند تقاضای بخشهای مختلف را تامین نماید. در صورت حفظ شاخص پایداری در سطح 75% ، مقدار کمبود آب در سناریوی خشکسالی معادل MCM 501.75 و در سناریوی سال نرمال معادل MCM 358.75 و در سناریوی ترسالی معادل MCM 78.75 است. تحلیل حساسیت مدل با دادههای مختلف بیانگر آن است که چنانچه در سناریوی خشکسالی، مقدار آب در دسترس از دو منبع سطحی و تصفیه شده به ترتیب معادل 300 و 200 میلیون متر مکعب در نظر گرفته شود در این صورت الگوی تخصیص بهینه تغییر پیدا کرده است و مقدار کمبود آب که میتواند منجر به اضافه برداشت گردد معادل MCM103.75 است.
