کاربرد ریتمهای شهری در فرایند طراحی فضاهای شهری نمونۀ موردی: فضاهای شهری محله جلفای اصفهان
نویسندگان
1 دانشجوى کارشناسى ارشد طراحى شهرى، دانشگاه هنر اصفهان
2 استادیار دانشکدة معمارى و شهرسازى، دانشگاه هنر اصفهان
doi
چکیده
فضای زندگی انسانها، تحت تأثیر بعد زمان، ویژگیهای متفاوتی به خود میگیرد. این ویژگیها که یا به صورت بازگشتکننده و یا بازگشتناپذیر هستند، در غالب ریتمهای شهری، بر روی چگونگی استفاده از فضا تأثیر میگذارند. ریتمهای شهری ردپایی از زمان در فضا هستند و در غالب فرمهای پیچیده، به منزلۀ جنبهای از عناصر ریتمیک طبیعت، مردم، فضا، و روابط پویای بین آنها تجربه میشوند و در دو دستۀ کلی ریتمهای فضایی و ریتمهای زندگی روزمره تقسیم میشوند.با توجه به اهمیت شناخت نیاز استفادهکنندگان در فرایند طراحی و خلق فضاهای کارآمد، در این پژوهش معرفی ریتمهای شهری و روششناسی استفاده از آنها، به منظور شناخت مسائل و مشکلات فضاهای شهری، با رویکردی پدیدارشناسانه، در بازههای زمانی مختلف، هدف قرارگرفته است. در انتها، فضاهای شهری محلۀ جلفای اصفهان، واحدهای پایه تحلیل گشته و با استفاده از روش تجزیهوتحلیل ریتمهای شهری، بررسی شدهاند. بدین ترتیب با هدف انجام پژوهشی کاربردی و به روش توصیفیـ تحلیلی، با درنظر گرفتن ریتم هفته با کارکرد بازۀ مورد بررسی در فصل تابستان، اطلاعات مورد نیاز به شیوۀ مداخلهگر از طریق مصاحبه و ثبت تخصیص زمانیافراد، و همچنین شیوۀ غیرمداخلهگر، از طریق تحلیل قرارگاههای رفتاری، با مشاهدۀ ساده و عکسهای تهیهشده و نتایج حاصل با استفاده از روش سوات، تحلیل شده است. نتایج بهدستآمده نشان میدهد که وجود ریتمهای اجتماعی و فرهنگی متنوع در محلۀ جلفا عامل جذب جمعیت از سایر نقاط شهر به آن شده و باعث ایجاد قرارگاههای رفتاری مختلف، برخوردهای اجتماعی از پیش تعییننشده و تشکیل خاطرۀ جمعی شده است. مجموع ریتمهای زندگی روزمره، بههمراه ریتمهای فضایی، که در قالب روابط مکمل و متضاد یک مجموعه چندریتمی را تشکیل دادهاند، بر ادراک و تصویر ذهنی افراد از فضا تأثیر میگذارند و به صورت یکی از عناصر تشکیلدهندۀ محیط بر هویت آن محل نقش دارند.